Gelişimsel Kalça (Çıkıklığı) Displazisinde Tanı Ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

0 111

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Kalça ekleminin gelişimi sürecinde uyluk kemiğinin yakın bölgesi ile kalçada bulunan yuva ve top şeklinde bulunan asetebulum adı verilen bölgenin anatomik ilişkisinin bozulması sonucu oluşur.

Özellikle yenidoğanlarda en fazla görülen ortopedik problemdir.

  • Gelişimsel kalça çıkıklığına kızlarda erkeklere göre altı kat daha fazla rastlanmaktadır.
  • Sol kalçada görülme sıklığı daha fazladır.
  • Oluşum sebebi her zaman doğuştan olmayabilir
  • Gelişimsel kalça displazisinin erken tanılanması sürecin seyrini değiştirerek başarıyla tedavi edilmesini sağlayabilir
  • Eğer tedavi edilmezse bireyin iş, aile ve sosyal hayatını etkileyerek sakat kalmasına sebep olabilir.
  • Gelişimsel kalça displazisi doğumda tanımlanabildiği gibi ilk 1 yaşta ortaya çıkabilir, ergenlik ve yetişkinlik döneminde de belirti görülebilir.
  • Yenidoğan 6-8 haftalıkken tanı alırsa başarı şansı yüksekken,18 aylıktan büyük çocuklarda tanı koyulduğunda cerrahi uygulanmasında bazı zorluklarla karşılaşılabilir.

Gelişimsel Kalça (Çıkıklığı) Displazisinde Risk Faktörleri Nelerdir?

  • Ailenin ilk kız çocuğu olmak
  • Beyaz ırka sahip bir birey olmak
  • Anne karnında amniyotik sıvının azalması
  • Çoğul gebelik
  • Makat duruşu ve makat duruşunda doğum gerçekleşmesi
  • Kundaklama
  • Ayakta meydana gelen ayağın üst ve dış yanlarına doğru dönük olmasıyla ortaya çıkan talipes kalkaneovalgus varlığı
  • Doğum sonrası ayağın ön kısmının içe kıvrık olarak tanımlanmasıyla açıklanan metatarsus adduktus varlığı
  • Bebeklerde sık görülen boyunda eğrilik oluşturan tortikolis varlığı

Gelişimsel Kalça (Çıkıklığı) Displazisinde Tanı Yöntemleri Nelerdir?

  1. Öykü ve Fiziksel muhayene

Gelişimsel kalça displazisinin risk faktörleri bilinerek bebek açısından her biri tek tek değerlendirilmelidir. Muayenede hastanın yaşı göz önünde bulundurularak ve her iki kalça özenle değerlendirilerek yapılmalıdır.

  • Pili Asimetrisi: Kalça çıkıklığının olduğu tarafta deri katlanmalarının daha derin ve kalçaya daha yakın olduğu durumda pili asimetrisi durumundan bahsedilebilir.
  • Ortolani Testi: Bir elin kalçayı sabit tutarken diğer el yardımı ile uyluk kemiği zemine doğru yaklaştırılarak ve elin orta parmağının bacak kemiğinin büyük çıkıntısını öne doğru itmesiyle kalça çıkığı var ise femur başı öne kayar kalçada bulunan yuva top şeklindeki eklem olan asetebulum çukuruna girer ve bir ses duyulur böylece Ortolani testi tamamlanmış olur.
  • Barlow Testi: Bebeğin sırt üstü yatırılarak, diz ve bacağı bükülerek ,iki elin orta parmaklarının uyluk kemiğinin dış yan yüzüne kemik çıkıntısının olduğu bölgeye yerleştirilerek ve son olarak baş parmakların uyluk iç kısmında bacak kemiğinin küçük çıkıntılarına yerleştirilmesiyle uygulanan testtir. Kalça kemiğinin başına iç yan yüzünden basınç uygulandığında kalça çıkık duruma geliyorsa kalça çıkığı vardır ve Barlow testi pozitiftir.
  1. Radyolojik Değerlendirme

  • Ultrasonografi: Gelişimsel kalça displazisinin izlenmesinde güvenle kullanılabilen radyasyon içermeyen ve uygulanması sırasında ağrı oluşturmayan bir yö Kalça çıkığının tanılanabilmesi ve tedavi edilmesi için gereklidir. Kalça çıkığının saptanmasında özgüllüğü %90 ‘ın üzerindedir. Doğumdan sonra 4-6. aya kadar kemik dokusunun meydana gelmesi tam gerçekleşmediğinden kıkırdak ve yumuşak dokuları gösterebilmesi adına hayatın ilk altı ayında çok önemli bir yere sahiptir. En ideal değerlendirme süresi 1-3 aylar arasındaki dönemdir. En büyük dezavantajı uygulayıcaya bağlı bir yöntem olması sebebiyle gereksiz tedavi uygulanmasına ve tedavinin gecikmesine neden olabilir.
  • Bilgisayarlı Tomografi: Kemiksel yapıların oluşumunu iyi tanımlayabilir. Bebek altı aylık olduktan sonra kullanılabilir. Radyasyon içermesi,yumuşak yapıdaki oluşumları göstermemesi, uygulanması sırasında çocuğa hareketlerinin azaltılması adına sedatif etkili ilaç uygulanması dezavantajlarındandır.
  • Manyetik Rezonans: Yumuşak yapıları iyi göstermekle birlikte, radyasyon içermeyen bir yö Kas içine ve damar içine uygulama yapılmadığından uygulanması sırasında ağrıya sebep olmaz. Pratik olmaması, pahalı olması ve sedatif ilaca ihtiyaç duyulması dezavantajlarıdır.
  • Direkt Grafi: Bebek üç aylık olana kadar kıkırdak ve yumuşak dokuların ağırlığı fazla olduğundan kullanımı zordur.

a) Hilgenreiner çizgisi: Triradiat kıkırdak adı verilen bölgeyi birleştiren çizgi olarak adlandırılabilir.

Femurun üst bölgesi ile bu çizgi arasındaki mesafe 9 mm’den az ise kalça displazisi tanısı için lehine bir bulgu olarak kabul edilir.

b) Perkin çizgisi: Asetebulum üst dış köşesinden Hilgenreiner çizgisine inen dikmedir. Bu şekilde 4 farklı kadran gözlemlenebilir. Femur üst ucunun dış kadranda olması kalça çıkığı lehinedir.

c) Asetebular açı: Hilgenreiner çizgisi ile asetabüler tavanın üst ve alt uçlarına teğet geçen çizgi arasındaki açı olarak tanımlanabilir. Yenidoğan bebeklerde normal sınırlar farklılık gösterebilmektedir (15-39) derece arasındaki değerler normal kabul edilirken 40 dereceyi geçen Asetebular açı kalça displazisi açısından anlamlıdır.

Gelişimsel Kalça (Çıkıklığı) Displazisinde Erken Tanı Neden Önemlidir?

Kalça Displazisi erken tanısı ve tedavisi için en verimli dönem olarak adlandırılabilir. Dünya Sağlık Örgütü 2006 yılından itibaren her yenidoğana rutin olarak ultrasonografi yöntemi kullanılarak gelişimsel kalça displazisi taraması önermiştir.

Maaliyetli oluşu sebebiyle tüm ülkede yapılması zorunlu olmasada en azından risk grubunda olan yenidoğanlar kesinlikle taramaya katılmalıdır. Risk grubu yenidoğanların 3-4 hafta içerisinde tetkiklerinin yapılması önemlidir. Bu süreçte bebeğin bakımıyla ilgilenen ebeveynlerin önemli görevleri vardır. Ebeveynlerin bebeğe önerilen taramalara özen göstererek, aksatmadan yaptırmaları önemlidir.

Gelişimsel Kalça (Çıkıklığı) Displazisi Nasıl Tedavi Edilir?

Yenidoğan Döneminde Tedavi:

Yenidoğan bebeklerde görülen kalça çıkığı olarak saptanan vakaların bir kısmında kalça çıkığı 2-3 hafta içinde kendiliğinden düzelir. Kalça çıkığı saptandıktan sonraki 3. haftada kontrol muayenesi yapılır eğer düzelme yoksa vakit kaybedilmeden tedaviye başlanmalıdır.

  • Standart olarak kullanılan yöntem ‘Pavlik Bandajı’ kullanımıdır. Pavlik bandajı kullanımı işlevsel bir yö Pavlik bandajı uygulaması yapıldıktan sonraki 3-4. aylarda direkt grafi ile izlenmesi gereklidir. Bebek 1 yaşında ve iskelet gelişimi tamamlanıncaya kadar her yıl muayene edilmelidir. Bebeğe ilk yedi haftada uygulanırsa başarı şansı çok yüksektir.
  • Üçlü çocuk bezi kullanımının kalçaların pozisyonunda etkili olmadığı için bu yöntem tercih edilmemektedir.

1-6 Aylar Arasında Tedavi

3 aylık ya da daha küçük bebeklerde en az üç ay ; 4 ay ve üzerindeki bebeklerde ise yaşın iki katı kadar pavlik bandajı uygulanmaktadır. Bebek 4 aylık olana kadar klinik izlem ve ultrasonografi ile izlenmeye devam edilmelidir. Bebek dört aylık olduktan sonra direkt grafi ile değerlendirilerek, kalça normal anatomik pozisyona gelmiş ve asetabüler gelişme tam ise bu uygulamaya son verilir.

6 Ay-2 Yaş Arasında Tedavi

Yaşın artması ile kapalı cerrahi redüksiyon işlemi önerilir.

2 Yaş Ve Üzerinde Tedavi

2 yaş ve üzerinde tedavi şansı düşüktür. Açık redüksiyon, femur üst ucunu kısaltma, açılandırma gibi işlemler önerilebilir.

Ertürk ve H. Büyükdoğan, Gelişimsel Kalça Displazisinde Etyoloji ve Tanı (I). İKSSTD 2019;11(2):61-69 doi: 10.5222/iksstd.2019.20982

Şen, M. G., Kartal, M., & Özçakar, N. (2012). Gelişimsel Kalça Displazisine Yaklaşım. Turksh Family Physician, 3(4), 21-25.

https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/cocukergen-tp-liste/geli%C5%9Fimsel-kal%C3%A7a-displazisi-gkd-tarama-program%C4%B1.html(erişim tarihi 04.08.2020)

Köse, N., Ömeroğlu, H., & Dağlar, B. (2013). Gelişimsel Kalça Displazisi Ulusal Erken Tanı Ve Tedavi Programı.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.