Gebelikte Radyasyonun Zararlı Etkileri Nelerdir?

0 1.680

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Merhaba sevgili okuyucularım,

Radyoaktivite bizler için çoğu zaman bir ‘’bilinmeyen’’ olarak kalmıştır. Sizlere radyasyonun özelliklerini detaylarıyla anlatmaya devam edeceğim. Bu yazımda gebelik ve radyasyon konusunu ele alacağım.

Radyasyon iyonize ve iyonize olmayan radyasyon olarak iki çeşide ayrılır. İyonize olan radyasyon genellikle tanı amacıyla kullanılır. Örneğin röntgen çekilirken kullanılan x ışınları bir iyonize radyasyondur. İyonize olan radyasyon DNA ile etkileşime geçerek belirli mutasyonlara sebep olabilir. Elbette en ufak radyasyon dozu direkt bir mutasyona sebep olmamaktadır. Günümüzde tanı yöntemlerinde kullanılan radyasyon dozları minimum seviyelerde tutulur. Yine de gereksiz ve devamlı radyasyona maruziyet uzun vadede zararlı etkilerini görmemize sebep olur. Özellikle radyasyonlu alanlarda çalışan kişiler bu konuda çok dikkatli olmalıdır.

Peki gebelerin radyasyonlu alanlarda bulunması niçin çok sakıncalıdır?

Gebelerde radyasyona maruziyet sonucunda farklı gebelik dönemlerinde farklı sonuçlar doğurabilmektedir.

Gebelik Kaybı

Gebeliğin en hassas dönemi ilk 8 gündür ve çoğu zaman kişiler gebe kaldığını bu dönemde fark etmemektedir. Bu dönemde radyasyona maruziyet sonucunda yüzde 50-75 oranında düşüğe sebep olabilmektedir.

Gelişme Geriliği

Döllenmeden sonraki 8-56. günlerde radyasyona maruziyet sonucunda bebeklerin kafa çaplarının genele göre daha küçük olması ve boylarının daha kısa olması gibi bulgular gözlenmiştir. İnsan üzerindeki radyasyon deneyleri genelde atom bombasına maruz kalan kişiler üzerinde toplanan verilerle ortaya çıkarılmıştır.

Nörolojik Etkiler

Döllenme sonrası 2-15. haftalarda radyasyona maruz kalan gebelerin doğan bebeklerinde kafatası çapı küçüklüğü görülmektedir. Bu çap küçüklüğü zekâ geriliği ile görülebilmektedir. Araştırma sonuçlarına göre radyasyona bağlı olarak sadece yüzde 25 oranında zekâ geriliği bulgusuna rastlanmıştır.

Kanser Riski

Gebelik sürecinde herhangi bir zamanda radyasyona maruziyet direkt kanser riskini arttırmaktadır. Oluşan risk gebeliğin dönemine veya radyasyonun dozuna bağlı değildir. Radyasyon maruziyeti son trimesterde sonra gerçekleşirse bebekte lösemi olma riski yüzde 40 arttığı söylenmektedir. Fakat bu bilgiye karşı çıkan araştırma bulguları da bulunmaktadır. Yine de riski göz ardı etmemek gerekir.

Gebelerde bazı durumlarda tedavi için radyasyonlu tetkikler uygulanması gerekir. Bu durumlarda en düşük radyasyon dozu ve kişisel koruyucu ekipmanla yarar-zarar ilkesine dikkat edilerek gerçekleştirilmelidir.

Eğer radyasyonlu alanda çalışan bir gebe iseniz fetüsün aldığı dozu ölçmek için yedek bir dozimetre isteme hakkına sahipsiniz. İkinci dozimetrenizi fetüse yakın bir yere sabitleyerek ölçümleri takip edebilirsiniz. Ayrıca gebe bir çalışan arkası ve yanları açık kurşun önlük yerine etrafı tamamen kapalı olan önlükler tercih etmelidir. Çalışılan alandan 6 adım kadar uzak durmanız radyasyon maruziyetini 4 kat azaltacaktır bunlara ek olarak hareketli kurşun paravanlardan yararlanabilirsiniz.

Radyasyondan korkmak yerine nasıl korunacağımızı öğrendiğimizde hayatımızı kolaylaştırdığını fark edeceğiz.

Radyasyon serisinin devamında görüşmek dileğiyle…

Sağlıkla ve bilimle kalın. 🙂

Dönmez, A., Aytuğ, T., Bacak, A., & Şentürk, Ö. Sağlık Çalışanlarının İyonize Radyasyon ve Radyoaktif Maddelerden Korunmaya Yönelik Bilgilerinin Belirlenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(4), 876-882.

Bilge, Ç., & Güngör, İ. (2017). Gebelikte Maruz Kalınan İyonize Radyasyon. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 4(3), 285-289.

Altıntaş, Ö. L., Aydıncı, Z., Köroğlu, M., & Yeşildağ, A. (2012). Gebelik ve Tanısal Radyasyon. Sdü Tıp Fakültesi Dergisi, 19(1), 33-36.

Demir, Ö. (2008). Dokuz Eylül Üniversitesi Teratojenite Bilgi Servisi’ne Başvuran Gebelerde İlaç ve Radyasyon ile Karşılaşmanın Gebelik Sonuçlarına Etkisinin Değerlendirilmesi (Doctoral Dissertation, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi).

Adalı, F., & Adalı, E. (2008). Gebelikte Tanısal Görüntüleme Yöntemlerinin Fetusa Etkisi. Van Tıp Dergisi, 15(2), 64-69.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.