Gebelik Diyabeti Nasıl Yönetilir Ve Oral Glukoz Tolerans Testi Nasıl Yapılır?

1 1.437

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Gestasyonel diabetes mellitus (GDM), gebelik esnasında ilk defa ortaya çıkan veya ilk tanısı gebelik esnasında açığa çıkan çeşitli derecelerdeki karbonhidrat intolerasyonu anlamına gelmektedir. Bu durum önceden de var olan fakat hamileliğinde ortaya çıkan bir diyabetin varlığını düşündürür. Son yıllara bakıldığında Uluslararası Diyabetik Gebelik Çalışma Grupları Birliği (IADPSG), Amerikan Diyabet Derneği (ADA) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve diğerleri öncelikle gebelik esnasında tanı koyulan fakat öncesinde diyabetik olduğu düşünülen kadınların gebelik ilişkili insülin direncine bağlı olarak geçici diyabetten ayrılması gerektiğini söylemektedir. Bu örgütler, ‘gestasyonel diyabet’’ ifadesini gebeliğin ikinci yarısında açığa çıkan; ‘’aşikâr diyabet’’ veya ‘’gebelikte diyabetes mellitus’’lerini ise insülin direncinin daha az olduğu gebeliğin erken dönemlerinde standart gebelik dışı kriterler ile bilinen diyabet için kullanmaktadırlar.

Sağlıklı Gebelikte Glikoz Düzenlemesi

Annenin vücudu gebeliği esnasında fetüsün istekleri doğrultusunda belirli fizyolojik değişimlere uğrar. Bu değişiklikler hematolojik, kardiyovasküler, renal, solunum ve metabolik sistemlerle ilişkili adaptasyonları içerir. İnsülin duyarlılığı en önemli adaptasyonlardan biridir ve bu duyarlılık gebeliğin ihtiyaçlarına göre değişmektedir. Erken dönem gebelikte insülin duyarlılığı artmakta olup bir sonraki gebeliğin enerji isteklerine hazırlık açısından glikozun yağ depolarına alınmasını destekler. Bununla beraber gebeliğin ilerlemesiyle belirli hormonların (östrojen, progesteron, leptin, kortizol, plasental laktojen, plasental büyüme hormonu) artışına bağlı olarak insülin direnci ortaya çıkmaktadır. Sonuç olarak, gebelikte kan şekeri düzeyi hafif bir şekilde yükselir, bu glikoz fetüsün büyümesini hızlandırmak amacıyla plasenta boyunca kolaylıkla taşınmaktadır. İnsülin direnci durumunun gerçekleşmesi yağ depolarının parçalanmasını destekleyerek kan şekerinde ve serbest yağ asidi (FFA) düzeylerinde artışa sebep olmaktadır.

Gestasyonel Diyabet için Risk Faktörleri

  • Aşırı kilo / obezite
  • Aşırı gestasyonel kilo artışı
  • Batılı diyet
  • Etnik köken
  • Genetik polimorfizmler
  • İleri anne yaşı
  • İntrauterin ortam (düşük veya yüksek doğum ağırlığı)

Glukoz Yükleme Testi Nasıl Yapılır?

Günün istenilen herhangi bir saatinde yapılabilir. Kişiye önce 50 gr glukozlu sıvı içirilir, 1 saat geçtikten sonra PG düzeyi değerlendirilir. Eşik değer 140 mg/dl olarak kabul edilir. Böylelikle GDM olan bireylerin %90 civarı belirlenebilir. Bireylerin yaklaşık olarak %15’i için OGTT gerekmektedir. OGTT sonucu pozitif olan kişilerin tanısı için 100 gr veya 75 gr OGTT yapılmalıdır. Test yapıldıktan sonra PG düzeyi 1. saatte >180 mg/dl ise GDM tanısı konulur ve tekrar OGTT yapılmaz.

Gestasyonel Diyabet Ve Egzersiz

Kas kitlesini arttıran egzersizlerin yapılması, doku düzeyinde insülin duyarlılığını arttırır ve glisemik kontrolü iyileştirmeye etki sağlar. Bu durum açlık ve öğün sonrası glukoz konsantrasyonlarını azaltmaktadır.

Herhangi bir kontrendikasyon yoksa ADA, GDM için orta düzeyde bir egzersiz programı (haftada 5-7 gün, ≥30 dk süreli yürüyüş, jogging, yüzme, bisiklet) önermektedir.

Gestasyonel Diyabet Ve Beslenme

Gestasyonel diyabette diğer diyet programlarındaki gibi önemli olan besin karbonhidratlı yiyeceklerdir. Kan şekerini yükseltmesinden dolayı bu besinleri diyet listesinden çıkarmamalıyız. Protein ve yağ içeren besinler yeterli düzeyde alınmış olsa da karbonhidratlı besinlerin eksik alınması bebeğin beyin gelişimini olumsuz etkilediği araştırmalarla kanıtlanmıştır. Diğer bir önemli unsur, gebeler gün içerisinde hangi saat dilimlerinde ve hangi yiyeceklerle ne kadar karbonhidrat alması gerektiğini bilmelidir. Gebeler şekerli gıdalar yerine lif açısından yüksek gıdalarla beslenmelidir. Gebeler kan şekerinin daha yavaş yükselmesine yardımcı olan kompleks karbonhidratlı besinleri ( yulaf, tatlı patates, börülce, kinoa, balkabağı, bezelye, esmer pirinç, bulgur ) tercih etmelidir ve basit şeker içeren gıdalardan ( meşrubat, sofra şekeri, bal, reçel, pekmez, makarna, çikolata ) uzak durmalıdırlar.

Gebeler her zaman hiperglisemi ile karşı karşıya gelmezler, hipoglisemi durumunu da yaşayabilirler. Bu durum kan şekerinin artmasından daha tehlikelidir. Bu sebeple doktorunun ve diyetisyeninin önerdiği aralıklarla kan şekerinin düzenli olarak takip etmeli ve günlük olarak tükettiği besinleri kaydetmelidir. Gebelerin dikkat etmesi gereken başlıca kurallar şunlardır: bol su tüketimi, bol posalı gıda tüketimi, doktorun önerdiği düzeyde aktivite yapılması ve öğünlerin atlanmamasıdır.

Metzger B, Buchanan T, Coustan D, Leiva A, Dunger D, Hadden D, Hod M, Kitzmiller J, Kjos S, Oats J, Pettitt D, Sacks D, Zoupas C. Summary and Recommendations of the Fifth International Workshop-Conference on Gestational Diabetes Mellitus. American Diabetes Association. Diabetes Care 2007 Jul; 30(Suplement 2): S251-S260.

Metzger B, Gabbe S, Pesson B, Buchanan T, Catalano P, Damm P, Dyer A, Leiva A, Hod M, Kidzmiller J, Lowe L, Mclntyre H, Yulaf J, Omori Y, Schmidt M. International Association of Diabetes and Pregnancy Study Groups Recommendations on the Diagnosis and Classification of Hyperglycemia in Pregnancy. American Diabetes Association. Diabetes Care 2010 Mar; 33(3): 676-682.

American Diabetes Association. Diagnosis and classification of diabetes mellitus. Diabetes Care 2014; 37(Suppl 1):S81-90.

Di Cianni G., Miccoli R., Volpe L., Lencioni C., Del Prato S. Normal gebelikte ve gestasyonel diyabette ara metabolizma. Diabetes/Metabolism Research and Reviews 2003; 19 : 259-270.

Katalan PM, Tyzbir ED, Roman NM, Amini SB, Sims EA Obez olmayan gebe kadınlarda insülin salınımında ve insülin direncinde uzunlamasına değişiklikler. Am. J. Obstet. Gynecol. 1991; 165 : 1667-1672.

Phelps RL, Metzger BE, Freinkel N. Gebelikte karbonhidrat metabolizması: XVII. Geç normal gebelikte plazma glukozu, insülin, serbest yağ asitleri, trigliseritler, kolesterol ve bireysel amino asitlerin günlük profilleri. Am. J. Obstet. Gynecol. 1981; 140 : 730-736.

Öztürk F, Altuntaş Y. Gestasyonel Diyabetes Mellitus. Şişli Etfal Hastanesi Tıp Bülteni 2015; 49(1): 1-10.

Colberg SR, Sigal RJ, Fernhall B, Regensteiner JG, Blissmer BJ, Rubin RR, et al. Exercise and type 2 diabetes:the American College of Sports Medicine and the American Diabetes Association:joint position statement. Diabetes Care 2010;33:e147-67.

de Valk HW, Visser GH. Insulin during pregnancy, labour and delivery. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. 2011,25:65-76

Unutmaz E (2010). Hamilelikte Şeker Diyeti Nasıl Olmalı? http://www.pudra.com/anne-cocuk/hamilelik/hamilelikte-seker-diyeti-nasil-olmali-1989.htm Adresinden edinilmiştir. Erişim Tarihi: 05/11/2021 15:17.

 

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

1 yorum
  1. Hakkı Tamyağlı diyor

    Tebrik ederim çok güzel olmuş.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.