Enterobius Vermicularis: Belirtileri, Tanısı, Tedavisi, Bulaş ve Korunma Yolları

0 3.670

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Enfeksiyon hastalıkları dünyada hala çok yaygın olarak görülmektedir. Etkileşimin arttığı bir dünyada bakteri, virüs, mantar ve diğer parazitlerle temaslarımız daha sık oluyor.

Bu yazımda yine sık görülen bir parazit türü olan Enterobius Vermicularis’ten bahsedeceğim.

Enterobius vermicularis; dünyada ve ülkemizde ilkokul çağı çocuklarda ilk sıralarda görülen parazitler arasındadır.

Bu parazitin yayılmasında sosyoekonomik durum, kişisel hijyen alışkanlıkları, çevre ve alt yapının iyileştirilmesi gibi etkenlerin önemli olması ve önlenebilir olması nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Enterobius vermicularis Nasıl Bulaşır?

İnsanın ilioçekal bölgesinde, kalın bağırsağında ve rektumunda yaşayarak enterobiosise neden olur. Bağırsakta oldukça canlı olup, mukozaya yapışır ve hatta daha derinlere gidebilir.

Dişiler uyumakta olan insanların anüsünden dışarı çıkarlar ve anüs çevresinde ve apış arası bölgede sürünerek bazı hareketler yapar.

Ömrü 1-2 ay kadardır. Dişiler yumurtladıktan sonra, erkekler ise bağırsakta iken ölürler; bazen anüs çevresinde canlı erkekler de bulunabilir.

Perine bölgesini kaşıyan insanların tırnak aralarına aldıkları yumurtaları, parmaklarını ağızlarına sokmaları ile kendilerini bulaştırabilirler.

Ayrıca Tozlar içerisinde bulunan yumurtalar, hava akımı ile gıdalara bulaşabilir veya solunumla alınır ve yutulabilir. Özellikle oyun ve ilkokul çağındaki çocuklarda sık görülür.

Enterobius Vermiculasin Bulaşıcı ve Hastalık Yapıcı Olması İçin Gerekli Şartlar Nelerdir?

Anüs çevresine kümeler halinde yumurtlanan yumurtaların bulaşıcı ve hastalık yapıcı olması için, uygun ısı, nem ve oksijenin varlığında 4-7 saat kadar olgunlaşması gerekir. Olgun yumurtalar, insanın sindirim sistemine varınca iki defa gömlek değiştirerek olgunlaşır ve çiftleşirler. Kalın bağırsak mukozasına yapışır ve tamamen gelişince dişiler, bağırsak çeperini bırakır ve yumurtlamak için anüse göç ederler. Erkeğin dişiyi döllemesinden bir süre sonra dişi yumurta yumurtlayacak duruma gelir. Buna göre yumurtanın ağızdan alınmasından dişi parazitin yumurtlayacak duruma gelmesine kadar geçen süre yaklaşık 15-43 gündür.

Enterobius Vermicularis’in hayat döngüsü ise yaklaşık 2 ay sürer.

Hastalığın Oluşu ve Yapı Bozuklukları

Enterobiosis, parazit sayısına bağlı olarak sessiz seyredebilir. Genellikle yüksek patojen olarak kabul edilmez ama birden çok sistemi etkileyebilir. Parazit bağırsak çeperine girebildiği gibi periton altına da yerleşebilir. Ayrıca girdiği yerde sekonder hastalık etkenine neden olup alerji yapabilir. Pelvik peritonit, over enfeksiyonu ve karaciğer granülomuna neden olduğu bildirilmiştir. Enterobius vermicularis, ürogenital ve apandikse girebilir; buna göre de endometrium, miyometrium, fallop tüpleri, üreter ve pelvis granulomlarına zemin hazırlar.

Enterobius vermicularis - Wikispecies
enterobius vermicularis

Enterobius Vermicularisin Oluşturduğu Hastalığın Belirtileri Nelerdir?

En önemli özelliği anüs kaşıntısıdır.

Perianal ve genital bölgede gezen dişi parazit kaşıntı yapar. Dişi parazit geceleri gezip yumurtladığı için kaşıntı geceleri daha çok olur. Rektumda çok sayıda parazit birikmesine bağlı olarak rektit oluşabilir. Bu da kaşıntı, akıntı, ağrı ve sık sık dışkılama isteği ve az miktarda dışkı çıkarma ile kendini belli eder. Uygun yöntemlerle bu bölgedeki parazitler yok edilirse belirtiler de kaybolur.

Enterobiosiste iştah sapması yani kişinin çok fazla yemesi veya iştahının kapanması söz konusudur.

Bunların dışında karın ağrıları, ishal, zayıflama hatta ateş de görülebilir.

Bunun yanı sıra;

  • Burun deliklerinin kenarlarında kaşıntı,
  • Öksürük nöbetleri,
  • Gece korkuları,
  • Epilepsi benzeri nöbetler,
  • Kramplar,
  • İstemsiz hareketler,
  • İşitme ve görme bozuklukları,
  • Dikkat dağınıklığı,
  • Diş gıcırdatmaları ve
  • Psikolojik etkileri söz konusu olabiliyor.

Enterobius Vermicularisin Oluşturduğu Hastalığın Ürogenital Belirtileri Nelerdir?

Parazitin dişileri üretra, vajina ve döl yatağına girebilir. Vulvada kaşıntı, vulvo-vaginit ve metritis yapabilir ve yumurtalıklara kadar çıkabilir. Erkeklerde bel gevşekliğine de sebep olabilir.

Kan belirtileri; Anemi ve eozinofili yapabilir. Bu parazit bazı hassas insanlar ve özellikle çocuklarda uzun sürmesi ve inatçılığı dolayısı ile diğer birçok hastalıklara zemin hazırlayabilir.

Enterobius Vermicularis Nasıl Teşhis Edilir?

Parazitlerin veya yumurtalarının görülmesi ile tanınır. Bunlar anüsün kıvrımları arasında veya perine bölgesinde bulunabilir. Anüs çevresi veya perine derisinin yahut tırnaklardaki kirlerin kazınması ile elde edilen materyal sulandırılıp lam-lamel arasında incelenerek yumurtalar bulunabilir. Parazitler bazen dışkı ile dışarı çıktıkları zaman bunlar tanınır. Bayat dışkılarda bu parazitler dışkının derin kısımlarına girdikleri için dışkının sulandırılarak incelenmesi gerekir. Parazitlerin hareketleri az olduğu ve uterusu kısa sürede boşaldığı için yumurtalar gruplar halinde bulunurlar. Bunun için de selofan-band yöntemi uygulanmalıdır.

Enterobius Vermicularis Nasıl Tedavi Edilir?

Bu parazitozun tedavisinde önemli iki nokta vardır.

Birincisi: Enterobiosis bir aile içi enfeksiyonudur yani aile bireylerinin birinde saptanmışsa, diğer bireylerin de bu parazitle enfekte durumda olmaları büyük olasılıktır. Bu nedenle tüm aile bireyleri eş zamanlı olarak tedaviye alınmalıdır.

İkincisi: Parazit otoenfeksiyonla kolayca bulaştığı için tedavinin bir hafta-10 gün aralıklarla iki veya üç kez tekrarlanması, tedavi sonucunu olumlu yönde etkileyecektir. Çünkü erişkinlere etkili olan ilaçların larvalara etkili olmadığı bildirilmiştir. Enterobiosisin tedavisi için etkili, ucuz ve nontoksik ilaçlar vardır. Fakat zorluk, bu parazitozun otoenfeksiyonla, direkt temasla, iç çamaşırlara ve çarşaflara dökülen yumurtalarla kolayca bulaşabilmesinden kaynaklanmaktadır.

Etkili preparatlar arasında pyrvinium pamoate, pyrantel embonate, piperazine tuzları, mebendazole ve albendazole sayılabilir. Rektum bölgesinde biriken erişkinleri yok etmek için tuzlu suyla lavman yapılabilir.

Enterobius Vermicularisten Nasıl Korunuruz?

İnfeksiyonlular ile sağlıklı bireylerin temasını ve insan dışkısının gübre olarak kullanılmasını önlemek, besin temizliğine dikkat etmek, temizlik kurallarına uymak ve sağlık eğitimi gerekir.

Unat EK, Yücel A, Altaş K, Samastı M. Unat’ın Tıp Parazitolojisi.İnsanın ökaryonlu parazitleri ve bunlarla oluşan hastalıkları.İstanbul Üniv. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Yayınları. 5.Baskı; 1995.

Saygı G. Temel Tıbbi Parazitoloji, İzmir: Dizgi Baskı Es-Form Ltd.;2009.

K. Özdil, N. Karataş, H. Zi̇nci̇r, Halk Sağlığı Uygulamalarının Enterobius Vermicularis’in Korunma ve kontrolündendeki Önemi, Nevşehir Bilim Ve Teknoloji Dergisi. (2020). Doi:10.17100/nevbiltek.696744.

Akkapulu N, Abdullazade S. Is Enterobius vermicularis infestation associated with acute appendicitis? Eur J Trauma Emerg Surg. 2015 Aug 7.

Ng YW, Ng SB, Low JJ. Enterobius vermicularis infestation of the endometrium –a cause of menstrual irregularity andreview of literatüre. Ann Acad Med Singapore. 2011 Nov;40(11):514-5.
Powell G, Sarmah P, Sethi B, Ganesan R. Enterobius vermicularis infection of the ovary. BMJ Case Rep. 2013 Oct 31;2013.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.