Delta Varyantına Karşı Aşılar Etkisiz Mi? İsrail Ve Birleşik Krallık’ta Neler Oluyor?

0

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Merhaba,

İsrail’de Delta varyantı etkisinde yeni görülen Covid-19 vakalarının üçte birinin tam aşılı olduğunun açıklanması ve medyada geniş yer bulması aşıların etkinliğinin yine sorgulanmasına yol açtı. Bazı kaynaklar bu oranın daha da fazla olduğunu iddia ediyor. Maalesef sansasyonel başlıklar atılması ve konunun derinlemesine analiz edilmemesi aşıya olan inancı sarsıyor. Bugün bu konuyu biraz deşelim.

Bir toplumda sürü bağışıklığının gelişebilmesi için çocuğuyla yaşlısıyla “homojen” yaşayan bir toplulukta bağışıklanmış kişi oranının hastalığın özelliğine göre belli bir sayının üzerine çıkması gerekiyor. Covid-19 için bu %70 dolayında. Ancak burada göz ardı etmememiz gereken kelime homojenlik. Şekil homojen bir toplumda aşılananların sayısı arttığında, virüsün yayılmasının nasıl sınırlandığını gösteriyor. Şekildeki en üst parçada hassas (mavi) kişiler arasına giren 2 vaka (kırmızı) hemen tüm toplumun hastalanmasına neden olabiliyor. Ancak en alt parçada çoğunluğu bağışıklanmış bir gruba giren iki hasta ise ancak etki alanındaki sadece bir kişinin daha hastalanmasına yol açıyor. Görüldüğü gibi çoluğuyla çocuğuyla homojen bir topluluktan bahsediyoruz.

Öte yandan bugünlerde aşı düzeyi en yüksek ülkelerde dahi 18 yaş altındaki bireyler ya tamamen aşısız ya da çok düşük oranda aşılı ve virüse açık durumda. Aynı şeklin en üst parçasında olduğu gibi. Ve bu bireyler genellikle, birbiriyle yakın temasta gruplar oluşturuyorlar. Kreşlerde, okullarda, sinemalarda, oyun alanlarında, sokaklarda. Buralarda virüse açık homojen bir yapı oluşurken, tüm toplumda heterojen bir görüntü ortaya çıkıyor. Ve bu gruplara giren bir vaka, hele ki Delta varyantını taşıyorsa, aynen şeklin en üst parçasındaki gibi bir süre sonra diğerlerinin çoğunu hasta edebiliyor. Bu kişiler evlerine gittikleri zaman ev halkıyla kapalı ortamda uzun süre geçiriyor ve onları da enfekte ediyorlar. İsrail’in ve Birleşik Krallığın bugün yaşadığı süreç büyük olasılıkla bundan ibarettir.

İsrail Delta varyantına karşı uyguladığı aşının etkinliğini önce %89, sonra %70 olarak açıkladı. Yuvarlanmış rakamlarla İsrail’in nüfusu 9,3 milyon. 0-19 yaş grubunda tam aşısı olamayan hassas kişi sayısı 3,3 milyon. 20 yaş üstü tam aşılı oranı %80 ve 5,18 milyon. 826 bin yetişkin bağışık değil. Bu sayıya aşının Delta’ya etkinliği %89 ise 570 bin, %70 ise 1,55 milyon kişiyi eklemek gerekiyor. Yani İsrail’de aşının etkinliğine göre en az 1,4 milyon, en çok da 2,38 milyon yetişkin virüse hassas durumda. 0-4 yaşındaki çocuklar (920 bin kişi) sokağa, okula, eğlence yerlerine gidip, arkadaşlarıyla oynamadıklarına göre İsrail’de virüse açık durumda olup aşının etki göstermediği tam aşılı bireylerin sayısı, virüse açık çocuk ve genç sayısının ortalama olarak yarısı kadar. Bu durumda yeni ortaya çıkan her üç vakadan bir tanesinin veya biraz daha fazlasının tam aşılı bireylerden olmasından da daha normal bir şey yok. Kaldı ki son bir hafta da İsrail’de toplam vaka sayısı sadece 2115, ölüm sayısı da sadece 1. Bu sayı önümüzdeki günlerde çocuk ve gençlerin etkisiyle artacaktır. Bu nedenle İsrail 18 yaş altı aşılamaya hız vermiş durumda. Hastalananların şu kadarı tam aşılı, bu kadarı aşısız şeklinde bir analiz yanıltıcı olur. Çünkü bu ülkelerde artık risk altındaki kişilerin büyük çoğunluğu aşılandı. Örneğin bir toplumun %100’ünü aşılasanız, oluşan hastaların tümü tam aşılı olacaktır. Bunun yerine tam aşılıların ne kadarı hastalanıyor, aşısızların ne kadarı hastalanıyor şeklinde hızlar üzerinden analiz yapmamız gerekiyor.

Aynı analiz Birleşik Krallık için yapılsa, orada da benzer sonuçlar çıkacaktır. Ayrıca Birleşik Krallık’taki vaka artışını da çocuklar ve gençler sürüklüyor. Buna karşılık son bir ayda Birleşik Krallık’ta ölüm/vaka oranı %0,1. Aşının olmadığı ve daha iyi huylu varyantların hâkim olduğu dönemlere göre 20-30 kat daha düşük.

Sonuç olarak her şekilde aşı, delta varyantına karşı dahi, insanları hem enfeksiyondan, ancak çok belirgin şekilde ölümden koruyor. Enfeksiyon hızla 18 yaş altında yoğunlaşıyor. Bu yoğunlaşma çocuk ve gençlerin toplaştığı yerlerden evlere taşınıyor. Buralarda aşı etkisi oluşmamış veya aşılanmamış bireylerin sağlıklarını tehdit ediyor. Alınacak önlemlerin ve bağışıklamanın artık bu yaş grubuna odaklanması gerekiyor.

Sağlıkla kalın.

Not: Bağışıklama oranlarının hayli düşük olduğu Peru’dan kaynaklanan ve gittikçe yayılan Lambda varyantına karşı aşıların etkili olduğuna dair ilk bulgular çıkmaya başladı. Bu varyantın Delta kadar yıkıcı bir etkisi olmayacağı umut ediliyor.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.