Deliryum Tablosu Nasıl Anlaşılır Ve Deliryum Atağı Sırasında Neler Yapılmalı?

0

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Deliryum konulu ilk yazımda hastalığın nedenlerinden, çeşitlerinden ve tedavi yöntemlerinden bahsetmiştim. Bu yazımda ise bir deliryum atağı ile karşı karşıya kalındığında bir hasta ve hasta yakını olarak neler yapabileceğimizden ve hangi yaklaşımları sergileyebileceğimizden bahsetmek istiyorum.

Öncelikle deliryum atağını yani tablosunu nasıl anlayabileceğimizi öğrenelim. Bu tablo genel hatları ile bir deliryum tablosunu ortaya koysa da bu tablo kişiden kişiye değişiklikler gösterebilmektedir.

Deliryum Tablosunu Nasıl Anlarız?

Deliryumun klinik özellikleri hızlı gelişir ve değişiklikler gösterir. Bilinçte dalgalanma ve yönelim bozukluğu ön plana çıkmaktadır.

  • Öncelikli olarak hasta zaman yönelimi bozukluğu ile karşımıza çıkar. Kişileri tanıma daha geç ve ender olarak bozulur. Hasta şaşkın görünümlü ve huzursuzdur.
  • Hasta deliryumdayken normal uyku düzeni bozulmuş ve tersine dönmüştür. Gündüz uyku halinde, gece ise uykusuz ve uyarılmış haldedir. Bu nedenle, sakinleştirme ve uykunun sağlanması tedavide çok önemlidir.
  • Bilgi akışı ve düşünme süreçleri bozuk ve karışıktır. Deliryumdaki hastanın dikkati kolaylıkla dağılabilir ve odaklanmakta zorlanır.
  • Hasta uyaranları algılayamamaktadır. Bu yüzden sorular tekrarlanmalıdır. Genellikle takılı kalmış bir şekilde önceki soruda kalır, yenisine geçemez.
  • Dikkat, denge, tepki fiziksel durumlar ve duygu durum bozuklukları sıklıkla oluşur.
  • Hastalar tedavi gereçlerini, EKG bağlantılarını ve diğer tüpleri çıkarmaya çalışırlar.
  • Duygudurum bozuklukları genellikle dalgalanma gösterir ve bunların içerisinde hepsi kısa zaman içerisinde gerçekleşen anksiyete, korku, çevreye ilgisizlik, sinirlilik ve agresif tavırlar, coşkulu ruh hali ve derin huzursuzluk gibi belirtiler bulunur.
  • Çoğunlukla görsel algılama bozuklukları mevcuttur ve genellikle hastayı rahatsız edici tarzdadır. Konuşma dağınık ve tutarsız şekildedir.
  • Yakın zamanlı bellek bozulur. Hastalık  sonrası, bazı hastalarda hastalık dönemine ilişkin hafıza kaybı gelişebilir, bazıları bulanık veya azda olsa hatırlar.

Bazı çalışmalarda yaşlı hastalarda deliryumun en önemli belirtisi idrar kaçırma olarak belirtilmiştir. Benzer bir çalışmalarda da idrar yolları enfeksiyonu belirti olarak gösterilmiştir.

Deliryum tablosunun en önemli özelliğinin belirtilerin düzensiz ve tutarsız olduğu unutulmamalıdır. Herhangi bir ameliyat sonrasında hastada, zihinsel olarak karışıklık ve şaşkınlık meydana gelince, hasta deliryum gelişimi yönünden dikkatle izlenmelidir.

Deliryum Geçiren Bir Hastanın Yakını Neler Yapabilir?

  • Hastanın yaşam kalitesinin arttırılması ve korunması için hastanın uyku düzeninin korunması çok önemlidir. Bu yüzden uyku saatlerinde hastanın uyaransız sessiz sakin bir ortamda bulunması çok önemlidir. Hasta yakınına bu dengenin korunmasında hastaya yardımcı olması gerektiği söylenir. Işıklar gece mümkün olduğu derecede kapatılır veya kısılır.
  • Hastalar mümkün olduğu kadar kalabalıktan ve gürültüden uzak, tek başına tedavi görebileceği ve hem hasta yakınları hem de tedavi ekibi tarafından yakından takip edilebileceği bir odada kalması daha uygun olacaktır.
  • Hasta yakınları hastayla konuşmaya sakin bir şekilde başlamalıdır. Hasta çok sıkılmayacak şekilde gün saat ve nerede olduğuna yönelik sorularla uyum durumu sorgulanmalıdır. Hasta eğer şaşkın duruyor ve yakınını kişi kısaca kendini tanıtabilir.
  • Hastalar bu dönemde çeşitli halüsinasyonlar görebilir. Hasta yakınları bu durumu fark ettiğinde hastayı rahatlatmak için ‘’ evet bende görüyorum’’ gibi hastayı destekleyici olmamalıdır. Ya da ‘’öyle bir şey yok, nereden çıkarıyorsun bunları’’ gibi olmadığına da ikna etmeye çalışmamalıdır. Hastanın dikkatini başka yöne çekmesi bu konuda daha yararlı olacaktır.
  • Hasta bu dönemde kendine zarar verebilir. Çevrede bulunan zarar verebilecek nesneler kaldırılmalı hastanın bulunduğu ortam güvenli hale getirilmelidir. Hasta yakının hastayı yakından takip etmesi gerekmektedir.
  • Hastanın kullandığı ilaçlar varsa hasta yakınları bu ilaçlarında takibini yapmalıdır ve düzenli olarak kullandığından emin olmalıdır.

Özdemir L., Yoğun Bakım Hastasında Deliryumun Yönetimi ve Hemşirenin Sorumlulukları. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi (2014) 90–98.

Özkan M., Özkan S. Deliryumun Nedenleri ve Tedavisi. İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Psikiyatri Anabilim Dalı, Konsültasyon-Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı, İstanbul.56-60

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.