Covid-19 Sinsileşiyor, Savunmasızlar Kaybediliyor…

0

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Merhaba,

İstatistikleri karıştırırken tam aşılı oranlarını %80’lere ulaştırmış İspanya’da, yine yüksek aşı oranlarına sahip İtalya ve Almanya’da son haftalarda yeni vaka sayıları makul düzeylerdeyken, ölüm sayılarının hayli yüksek olduğunu gördüm. Ağırlıklı olarak, ölümlere karşı yüksek oranda koruyucu olduğunu bildiğimiz, mRNA aşılarıyla bağışıklama oranlarını %80’lere ulaştırmış bir ülkede bu bulgu bana biraz garip geldi. Bu garipliği açıklamak için salgının bildiğimiz doğal hikayesine bazı eklemeler yapmak ve yeni bir senaryo oluşturmak gerektiğini düşündüm.

Sizlere en son, sadece bir hafta önce,  İsrail’de son bir aydaki 0-9 yaşındaki vaka oranının %30’a, 0-19 yaş grubunda ise %50’ye yaklaştığını yazmıştım. Bugün itibariyle 0-9 yaşındaki vakalar %30’u, 0-19 yaşındaki vakalar ise %50’yi aşmış durumda. Bu gruplar aşısız veya aşı oranı hayli düşük bireylerden oluşuyor. Erişkin bağışıklamasında ciddi oranlara ulaşmış diğer ülkelerde de salgının gençlere ve çocuklara kayması beklenen bir olay. Bu nedenle İsrail deneyimini yaygın aşılama yapan diğer ülkelere yansıtmamızda bir beis yok.

Kurgunun şöyle şekillenebileceğini düşünüyorum. Dünyada bugünlerde salgına karşı belirgin kısıtlama uygulayan ülke yok gibi. Günlük hayat eski dinamikleriyle devam ediyor. Sadece aşı yaptırmayan kişilere karşı bazı sınırlılıklar konuşuluyor ama henüz tam anlamıyla uygulamaya girebilmiş değil. Erişkinlerin çoğunun aşılanması nedeniyle salgın gençlere ve çocuklara kaydı. Aşıların bulaşmayı tam önleyememesi nedeniyle aşılı bireyler de virüsü daha az olasılıkla olsa da alıp yayabiliyorlar. Bu iki grup da hastalığı belirtisiz veya hafif bir şekilde atlatıyor. Çoğu farkında değil. Çocuklar ve gençler zorunluluk dışında kişisel korunma önlemlerine rağbet etmezken, tam aşılılar da bu önlemleri, aşının verdiği güvenle gevşetmiş durumda. Bu durumda hastalığın yayılımı artıyor,  ancak çoğu fark edilmiyor bile. Hastalık giderek sinsileşiyor. Bu nedenle de çoğu temaslı ve vakaya karantina ya da izolasyon uygulanamıyor. Bu da yayılımı daha da arttırıyor. Çocuklar ve gençler her yerde. Gündüz sokakta, gece evlerde ileri yaşlılarla temasta. Şimdi bunlara artık tam aşılılar da eklenmekte.

İleri yaşlıların az bir kısmı aşısız, daha fazla bir kısmı eksik aşılı, aşı etkisi sonlanmış ya da aşının etkisiz kaldığı veya bağışıklık sistemi bir nedenle zayıflamış ve eşlik eden hastalığı olan kişiler. Orta yaşlı kişilerde aşı oranları ileri yaşlılara göre daha düşük. Tüm bu kişilerden oluşan enfeksiyona açık bir grup var ve Delta’nın da etkisiyle yayılımın hızlanması nedeniyle virüs bu kişilere ulaşmakta zorlanmıyor. Çünkü kişisel önlemler çok azalmış durumda. Dahası çocuklar, gençler ve tam aşılı bireyler artık aşısızlar için risk oluşturuyor.

Hastalık bu hassas grubu adeta tarıyor veya süpürüyor. İçlerinden takılanlar maalesef hastalığı ya ağır geçiriyor ya da kaybediliyor.  Bu da saptanabilen vaka sayısının görece azlığına karşılık, ölüm sayılarının beklenenden fazla çıkmasına yol açıyor. Bu nedenle aşılama oranlarının yüksek olduğu Delta etkisindeki bölgelerde ölüm sayılarının yüksekliğine şaşırmamak gerek. Ancak bu yükseklik aşının etkisizliğinden değil, aşısız veya eksik aşılıların açık hedef haline gelmesinden kaynaklanıyor. Adeta bir doğal seleksiyon yaşanıyor.

Bu yazılanlar şu an için mantık süzgecinden geçebilen, kısıtlı sayıda kanıta dayalı bir senaryodan öte değil. Tartışılması gerekiyor. Tartışabilmek için de detaylı verilere ihtiyaç var. Enfekte olanların, ağır hastalık geçirenlerin, kaybedilenlerin yaşlarını, aşı durumlarını, eşlik eden hastalıkları olup olmadığını bilmemiz gerekiyor. Sağlık personelinden son aylarda kaybedilen meslektaşlarımızın aşısız ya da eksik aşılı olduğunu biliyoruz. Ancak toplumun geri kalanı hakkında net bilgimiz yok. Salgında kritik bir noktadayız. Küresel olarak vaka sayıları azalırken (olasılıkla yeterince saptanamadığından) özel bir grubun gördüğü hasar artıyor. Bu noktada detaylı analizler ve soruna özel önlemler çok işe yarayabilir. Kişisel korunma hala çok önemli. Aşılama düzeylerinin hızla yükseltilmesi daha da önemli. İleri yaştakilerin hatırlatma doz aşılarını yaptırması çok daha önemli.

Sağlıkla kalın.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.