Covid-19 Pandemisinde Demanslı Bireylere Bakım Verenlere Tavsiyeler

0 4.529

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Bu yazımın içeriği Covıd-19 Pandemi Sürecinde Bireyler: Sağlık Profesyonelleri ve Bakım Verenler İçin Öneriler başlıklı derlemenin açıklama ve yorumu üzerine olacaktır.

Yazımın anahtar kelimelerinden biri olan demansın tanımını bağımsız, günlük işleyişe müdahale edecek kadar önemli olan bilişteki herhangi bir düşüş olarak yapabilirim. Ortalama yaşam süresinin uzaması ile toplam yaşlı nüfus da artmaktadır. Yaş demans için en önemli ve değiştirilmesi mümkün olmayan risk faktörüdür. Yaş arttıkça demansa yakalanma olasılığı da artmaktadır. Altmış beş yaşın üzerinde her beş yılda bir görülme sıklığı iki katına çıkmaktadır. Seksen beş yaş üstünde %50’leri bulmaktadır.

Temel Hedefler: Hastanın işlevselliğinin korunması, engellerinin azaltılması, stabilitenin sürdürülmesi için çevre ve ilişkilerin düzenlenmesi, hastalık nedeniyle oluşan kayıpların telafi edilmesi, hastanın kişiselliğini koruyacak ve yaşam kalitesini sürdürecek tedavi edici ortamın sağlanması ana ve temel hedeflerimiz olmalıdır.

Sağlık profesyonelleri demanslı bireylere ve informal bakım verenlerine aşağıda belirtilen konularda destek sağlayabilirler

1. Demanslı bireylere ve bakım verenlerine Covid-19 belirti ve bulguları hakkında bilgi verilmesi

  • Bakım verenlerine özellikle de demanslı bireylere bilgi verirken açık[1]net anlaşılabilir iletişim sağlanmalı. Anlaşılmayan cümleler tekrar edilmelidir. Demanslı bireye ismi ile hitap edilmelidir.
  • Covid-19 un neden olduğu uzun süreli beyin fonksiyon bozukluğunun gelişme oranının yüksek olduğu, kırılganlık, beslenme yetersizliği veya dengesizliği, enfeksiyon varlığı ile seyreden ateş, öksürük, duyu kaybı, solunum güçlüğü gibi bulguların varlığı ve grip semptomları ile karıştırılabileceği belirtilmelidir.

2. Bakım verenlere demanslı bireylerde konfüzyonun artmasının genellikle herhangi bir hastalığın ilk semptomu olabileceğinin vurgulanması

  • Beyin damar hastalıkları, migren krizi, diyabet, yüksek-düşük tansiyon, epilepsi gibi hastalıkların varlığı söylenebilir.

3. Demanslı bireylerin ve bakım verenlerinin farklı eğitim seviyelerine, internet kullanım ve dil becerilerine, farklı etnik, kültürel ve dini geçmişlere sahip oldukları göz önünde bulundurularak erişilebilir bir stil ve formatta nasıl ve nerede yardım isteyecekleri hakkında bilgi verilmesi

4. Demanslı bireylerin ve bakım verenlerinin pandemi sürecinde mevcut olan sağlık hizmetlerinin farkında olmaları ve bunlara nasıl erişecekleri hakkında bilgi verilmesi

  • Sağlık profesyoneli bu noktada covıd-19 pandemi sürecinde hastane, evde yaşlı bakım hizmetleri, acil bakım hizmeti gibi kurumsal bağlantıların iletişim bilgilerini bakım veren ile paylaşabilir.

5. Demanslı bireyleri hem pratik hem de duygusal olarak nasıl destekleyecekleri konusunda bakım verenlere rehberlik etmek, önerilerde bulunmak ve bakım verenlerin kendi ihtiyaçlarını nasıl karşılayabilecekleri hakkında bilgilendirilmesi

  • Bakım veren demanslı birey ile günün planlamasını yapabilir. Örneğin bakım verenin gözetiminde gün içinde yürüyüşe çıkılıp temiz havanın alınması, yakınları ile sosyal temasın sağlanması gerçekleştirilebilir.
  • Kitap okuma, bulmaca çözme, aile albümünü inceleme gibi uyaranlar ile hafızası canlı tutulabilir.
  • Bakım verenlerin bu süreçte kendilerine zaman ayırmalarının, sosyal aktivitelerinden ve günlük planlamalarından geri kalmamalarının önemi vurgulanmalıdır.

6. Demanslı bireyler ve bakım verenleri için telefon destek hatlarının ve online desteğin sürdürülmesi

7. Bakım verenleri yararlı uygulamalar ve çevrimiçi videolara teşvik etmek için Zoom, Skype ve web radyosu gibi güncel teknolojinin kullanılması

  • Sağlık profesyonelleri bakım verenlere danışmanlık yapabilir.

8. İnternet erişimine dayanmayan farklı iletişim yöntemlerinin araştırılması ve uygulanması

  • Basılı broşür dağıtımı, telefon görüşmelerinin yapılması, ziyaretlerin gerçekleştirilmesini örnek olarak verebilirim.

9. Demans gönüllülerinden ve yerel şubelerden gelen desteğin koordine edilmesi

  • İlaçların toplanması ve alışverişin yapımı sağlanabilir.

Evde formal bakım veren hizmeti olan veya olmayı planlayan bakım verenlere öneriler

1. Evde formal bakım hizmeti verenlerle iletişime geçilerek Covıd-19’un yayılımını azaltmak için alınan önlemleri öğrenmeleri

  • Günlük hijyen uygulamaları bu noktada önem taşır. Örneğin; banyo öncelikli olmak üzere çeşitli yerlere görsel işaretler konulabilir. 20 saniye boyunca ellerini yıkamasını sağlamak için el yıkarken sevdiği bir şarkıyı söyleyebilirsiniz. Hastanız ellerini yıkamıyorsa, en az %70 alkol içeren el dezenfektanı veya kolonya ile ellerini silmek, hijyeni sağlamak için hızlı bir çözüm seçeneği olabilir. Sıklıkla temas edilen musluk, kapı kolu, kumanda, telefon gibi eşyaları gün içinde sık sık dezenfekte edebilirsiniz.

2. Evde formal bakım hizmeti verenlerin vücut ısısının eve girmeden önce ölçülmesi, 38 derece üzerinde olan bireylerin eve alınmamaları

3. Evde formal bakım hizmeti verenlere Covıd-19 testi pozitif olan bireyle temaslı olup olmadıklarını sormaları ve eğer temaslı ise bu kişilerden bakım hizmeti almamaları

4. Evde formal bakım hizmeti verenlerin eve vardıklarında ve evde geçirdikleri süre boyunca ellerini düzenli olarak yıkamalarının hatırlatılması

5. Evde formal bakım hizmeti verenlerden evde bulundukları süre boyunca da maske takmasının istenmesi önerilmektedir.

6. Bu önerilere uyulsa bile eve gelen herhangi birinin Covıd-19 virüsünün yayılma riskini artırdığı unutulmamalıdır.

Kurumsal bakım hizmeti alan bakım verenler için öneriler

1. Ziyarete izin verilmiyorsa, bakım hizmeti veren kuruma demanslı bireyle nasıl iletişim kurabileceğinin sorulması

  • Telefon görüşmesi, görüntülü konuşma veya e-posta ile iletişim örnek gösterilebilir.

2. Eğer demanslı birey aramalara veya görüntülü konuşmalara katılmakta zorlanıyorsa, kuruma birey hakkında güncel bilgileri elde edebilmek için kurum personeli ile nasıl iletişime geçilebileceği sorulması

3. Kuruma covıd-19 salgın yönetimine ilişkin aldığı önlemler hakkında danışılması

4. Acil durumlarda ulaşılabilmesi için demanslı bireyin aile üyeleri ve arkadaşlarının iletişim bilgilerinin güncel olması

5. Herhangi bir hastalık belirtisi veya semptom gösteriliyorsa kurum ziyareti yapılmaması önerilmektedir.

Demanslı birey hastanede kalıyorsa bakım verenler için öneriler

Eğer bireyin ziyareti mümkün ise;

  1. Hastaneye Covıd-19 salgın yönetimine ilişkin aldığı önlemler hakkında danışılması
  2. Mutlaka maske kullanılması
  3. Ellerin düzenli olarak yıkanması ve yüze dokunmaktan kaçınılması
  4. Demanslı bireyin odasına ziyaret süresinin sınırlandırılması ve hastaneden mümkün olan en kısa zamanda ayrılması önerilmektedir.

Eğer bireyin ziyareti mümkün değil ise

  1. Demanslı bireyle telefon veya görüntülü konuşma yoluyla iletişim kurulması
  2. Demanslı bireyin yakınlarının iletişim bilgilerinin sağlık çalışanlarıyla paylaşılması önerilmektedir.

Demir, Gökçe(2018), Demans Ve Hemşirelik Bakımı, Black Sea Journal Of Health Science, 1(2), 35-39

Çuvadar, Y. Ve Çuvadar, A. (2021), Covıd-19 İle İlişkili Yoğun Bakım Deliryumu: Risk Faktörleri, Önleme Ve Tedavi Politikaları, Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 8(2), 152-155

Dilek, F. , Ünal, A. Ve Ünsar, S. (2017), İleri Evre Demans Hastasında Hemşirelik Bakımı: Olgu Sunumu, Sağlık Bilimleri Ve Meslekleri Dergisi, 4(2), 125-131

Uçkaç, K. Ve Bahar, L. (2020), Demanslı Yaşlı Hastaların Bakımı Ve Mesleki Yeterlilikler, Sağlık Bilimlerinde Eğitim Dergisi, 3(1), 45-59

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.