Covid-19 Pandemisi Organ Nakli Uygulamalarını Nasıl Etkiledi?

0 69

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Bu yazımda tüm Dünya’yı etkisi altına alan Covid-19 pandemisinin bazı ülkelerde Organ Transplantasyonu uygulamalarına nasıl etki ettiğini açıklamak istiyorum.

Şiddetli Akut Solunum Yolu Sendromu olarak bilinen Covid-19 salgını tüm Dünya’da bir halk sağlığı sorunudur ve Dünya Sağlık Örgütü 11 Mart 2020’de küresel pandemi ilan etmiştir (Sharma ve ark.2021) Pandemiyle birlikte Dünyada birçok ülkede hastanelerde,  klinikler Covid-19 hastalarının tedavi ve bakım gereksiniminden dolayı kapatılmış,faaliyetlerine geçici bir süre ara verilmiş veya azaltılmıştır. Bundan etkilenen kliniklerden biri de Organ Transplantasyonu klinikleridir.

Covid-19 virüsünün etkileri tam olarak bilinmediği için dönor ve alıcıyı bulaş açısından riske atmamak amacıyla bazı önemli otoriteler tarafından elektif cerrahilerin ertelenmesi ve buna bağlı olarak canlı  nakillerin de geçici olarak durdurulması önerilmiştir (TTS, 2020) Bu süreçte acil cerrahi işlemlerin devam etmesinden dolayı, nakil olan  alıcılar yüksek doz immünosüpresif tedavi kullandıkları için, ilerlemiş yaş, obezite, hipertansiyon, böbrek disfonksiyonu, kardiyovasküler hastalıklar ve kronik akciğer hastalıkları gibi komorbiditer durumlarından dolayı  Covid-19 enfeksiyonu ile  bulaş açısından  en yüksek risk grubu arasındadır. (Coiffard ve ark.2021; Arya, Lı, Aburjanıa ve ark.2021) İngiltere’de yapılan bir metaanaliz çalışmasında ; pandemi sürecinde böbrek nakli alıcılarında immünosüpresif tedavi dozlarının azaltıldığı, antiproliferatif ajanların (mikofenolat mofetil, azatioprin vb.) tedavide durdurulduğu, tacrolimus dozlarının azaltıldığı ve kortikosteroid tedavi dozlarının arttırıldığı belirtilmiştir ( M Phanish ve ark.2020).

2020 Mart ayında yayınlanan global transplantasyon raporunda;

Pandeminin merkezi olan Çin’in WUHAN kentinde 23 Ocak’ta belirtilen 67.000 vakadan sadece 22’si organ nakli alıcısı idi. Bu sayının düşük olmasının sebebi ise Çin’de organ nakli alıcı ve vericilerine verilen kapsamlı eğitimlerin olduğu belirtilmiştir. Çin’de organ nakli alıcıları Covid-19 pandemisinden önce de grip mevsimininde daha fazla kendilerini koruma duygusuna kapılarak, maske takarak sosyal hayatlarına devam ettikleri belirtilmiştir. Pandemiyle birlikte sosyal mesafe ve kişisel koruyucu ekipman kullanımı konusunda daha çok bilinçlendikleri belirtilmiştir.Covid-19 pozitif olan organ nakli alıcılarında immünosüpresif tedavi dozlarında azalma yapılarak, destekleyici tedavinin arttırıldığı belirtilmiştir. Hastaları bulaş riski açısından korumak için Çin Organ Nakli Derneği video konferans yöntemiyle kanıta dayalı önerilerini topluma sunmuştur.

Avustralya’da Organ Nakli

Pandeminin başındaki ilk dalgada organ transplantasyonunun ülkenin genelinde önemli ölçüde azaltıldığı belirtilmiştir. 2020 Mart ayında canlı donörden yapılan nakiller durdurulmuş ve tüm transplant alıcı ve vericilerine PCR testi yapılma zorunluluğu getirilmiştir. Tüm elektif cerrahiler durdurulmuş, acil cerrahi işlemler yapılmaya devam edilmiştir. Organ nakli alıcılarına tele sağlık hizmetleri ile nakil öncesi ve sonrası eğitim yapılmıştır.

Kanada’da Organ Nakli

Pandeminin başlarında benzer şekilde canlı donörden yapılan nakiller durdurulmuştur. Alıcı ve vericilere nakil öncesi PCR testi yapılmış, ayrıca Covid-19’un yaygın görülen semptomları organ nakil konseylerinde detaylı olarak incelenilmesine karar verilmiştir (Chapman ve ark.2020).

İrlanda‘da Organ Nakli

Majör kardiyak cerrahi işlemlerin, kalp ve akciğer transplantasyonunun yoğun bir şekilde yapıldığı bir hastanede pandemiyle birlikte hastalarda dikkat edilmesi gereken önemli noktalar belirtilmiştir. Bu noktalar ; Hastaların Covid-19 enfeksiyonu ile maruziyeti ve bununla paralel olarak Covid-19 ile maruziyetin majör cerrahi işlemleri etkilemesidir ve hastaların ameliyat olmak için hastaneye gelmek istememesi olarak belirtilmiştir. Konseylerde bu problemlerin giderilmesine yönelik çalışmalar başlatılmıştır (Casey ve ark.2020).

İsveç’te Organ Nakli

Retrospektif olarak 1 Mart-1 Kasım 2020 tarihleri arasında Covid-19 enfeksiyonu ile enfekte olan 230 solid organ nakli alıcısının incelendiği bir çalışmada, hastaların %64’ünün hastanede yatarak tedavi gördüğü ve %36’sının ayaktan tedavi aldığı bildirilmiştir. Hastanede yatarak tedavi gören hastaların %9,6 sının öldüğü ve bu ölümlerin beden kitle indeksi yüksek olan ,erkek cinsiyetinde olan ve ilerlemiş yaşta olan hastalarda daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Taburcu olan hastaların ise %78’nde taburculuk sonrası 1-2 hafta içerisinde yapılan tahlillerde Covid-19 antikorları saptanmıştır (Søfteland ve ark.2020).

İspanya’da Organ Nakli

Covid-19 ‘un ilk dalgasından en fazla etkilenen ülkeler arasındaydı. Bununla birlikte solid organ nakli alıcıları da bu süreçten en fazla etkilenen grup arasın da yerini aldı. Pandemi sürecinde bu hastalar ülke genelinde kanıta dayalı öneriler doğrultusunda tedavi edilmeye çalışılmıştır. Organ nakli sonrasında hastalara antiviral tedavi uygulanmış, immünosüpresif tedavi dozları azaltılmıştır. İmmünosupresyonun azaltılmasının sebebi olarak ,aşırı immünosüpresif tedavinin Covid-19 hastalığının seyrini hızlandırdığı ile ilişkisinin olması belirtilmiştir (P.A. Pampols ve ark.2021)

Fransa’da Organ Nakli

Salgının pik yaptığı dönemlerde yüksek riskli bir bölgede (Strasborg) 780 böbrek nakli alıcısının serolojik test sonucunda 48’nde (%6,2) Covid-19 antikorlarına rastlanmıştır. Bu hastaların 35’i daha önce Covid-19 teşhisi almıştır ,13 hasta ise asemptomatik vaka olarak belirtilmiştir (Caillard ve ark. 2020).

Amerika’da Organ Nakli

Covid-19 enfeksiyonu ile enfekte olan  41 Solid organ alıcısından ,36’sının hastanede yatarak tedavi gördüğü,18’inin hastalığı şiddetli atlattığı,11’inin endotrakeal entübasyon ile solunum cihazına bağlandığı,11’inin renal replasman tedavisi aldığı ve 2 hastanın ekstrakorporeal dolaşım sistemine bağlandığı belirtilmiştir(Sharma ve ark.2021) Ülkemizde ise elektif cerrahi işlemlerin Sağlık Bakanlığı genelgesi ile ertelenebilir önerisiyle organ transplantasyonunda önemli bir düşüş yaşanmıştır.

Tüm bu süreçlerden sonra 2020’nin sonlarına doğru farklı tekniklerle birçok ülkenin ürettiği aşılar sonucunda çoğu Dünya ülkesinde hızlı bir şekilde aşılama süreçleri başlamıştır. Amerika’da mRNA aşıları yapılan 187 solid organ alıcısının (%50 si Pfizer /Biontech,%50 si Moderna ) aşı sonrası sadece 2’sinde komplikasyon geliştiği belirtiği belirtilmiştir. Bu gelişen komplikasyonlardan 1’i akut posit, diğeri ise influenzae A enfeksiyonudur (Boyarsky ve ark.2021).

Sonuç olarak, küresel salgın tüm Dünya’da dönem dönem pik yaptığı zamanlarda organ transplantasyonu uygulamalarını olumsuz yönde etkilemiştir. Hastalar tele sağlık, telehemşirelik sistemleriyle evden takip edilerek bulaş riskinin azalması sağlanmıştır. Aşılamanın hızlı bir şekilde tüm Dünya’da devam etmesiyle birlikte kontrolün sağlanacağı öngörülmektedir.

Sharma P, Chen V, Fung C.M.,Troost J.P.,Patel V.N,Combs M,Norman S.,Garg P, Colvin M, Aaronson K,Sonnenday C.J.,Golob J.L.,Somers E.C.,Doshi M.M. COVID-19 Outcomes Among Solid Organ Transplant Recipients: A Case-Control Study. Transplantation 2021;105: 128–137. DOI: 10.1097/TP.0000000000003447

TTS-The Transplatatıon Socıety. Guidance On Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) For Transplant Clinicians.Updated 8 June 2020. Https://Tts.Org/23-Tid/Tid-News/657-Tid-Update-And-Guidance-On-2019-Novel-Coronavirus-2019-Ncov-For-Transplant-İd-Clinicians

Coiffard B, Lepper PM, Prud’Homme E, Et Al. Management Of Lung Transplantation İn The COVID-19 Era—An İnternational Survey. Am J Transplant. 2021;21:1586– 1596. Https://Doi.Org/10.1111/Ajt.16368

Arya A., Li M., Aburjania N, Singh P, Royer T, Moss S,Belden K.A. COVID-19 İn Solid Organ Transplantation: Disease Severity And Clinical Update. Transplantation Proceedings, 000, 1−10 (2021). Https://Doi.Org/10.1016/J.Transproceed.2021.02.014

Phanish M., Ster I.C., Ghazanfar A., Cole N.,Quan V,Hull R.,Banerjee D. Systematic Review And Meta-Analysis Of COVID-19 And Kidney Transplant

Recipients, The South West London Kidney Transplant Network Experience. Kidney Int Rep (2021) 6, 574–585.Https://Doi.Org/10.1016/J.Ekir.2020.12.013

C. Ahn, H. Amer, D. Anglicheau, N.L. Ascher, C.C. Baan, G. Battsetset, B. Bat-Ireedui, T. Berney, M.G.H. Betjes, S. Bichu, H. Birn, D. Brennan, J. Bromberg, S. Caillard, R.M. Cannon, M. Cantarovich, A. Chan, Z.S. Chen, J.R. Chapman, E.H. Cole, N. Cross, F. Durand, H. Egawa, J.C. Emond, M. Farrero, P.J. Friend, E.K. Geissler, J. Ha, M.A. Haberal, M.L. Henderson, D.A. Hesselink, A. Humar, W. Jassem, J.C. Jeong, B. Kaplan, T. Kee, S.J. Kim, D. Kumar, C.M. Legendre, K. Man, B. Moulin, E. Muller, R. Munkhbat, L. Od-Erdene, P. Perrin, M. Rela, K. Tanabe, H. Tedesco Silva, K.T. Tinckam, S.G. Tullius, And G. Wong. Global Transplantation COVID Report March 2020.Transplatatıon Journal;105:1974-1983. DOI: 10.1097/TP.0000000000003258

Casey L., Khan N., Healy D.G. The İmpact Of The COVID-19 Pandemic On Cardiac Surgery And Transplant Services İn Ireland’s National Centre. Ir J Med Sci (2021) 190:13–17. Https://Doi.Org/10.1007/S11845-020-02292-6

Søfteland J.M, Friman G, Zur-Mühlen B.V.,Ericzon B, Wallquist C, Karason K, Friman V, Ekelund J,Felldin M, Magnusson J, Löfman I.H, Schult A, De Coursey E, Leach S, Jacobsson H, Liljeqvist J, Biglarnia A.R, Lindnér P, Oltean M. COVID-19 İn Solid Organ Transplant Recipients: A National Cohort Study From Sweden. American Society Of Transplatatıon Surgery Jourrnal. Https://Doi.Org/10.1111/Ajt.16596

Pampols P.A, Trujillo H, Melilli E, Urban B, Sandino J, Fava A, Gutierrez E,

Bestard O, Mancebo E,  Sevillano A, Cruzado J.M, Morales E. Immunosuppression Minimization İn Kidney Transplant Recipients Hospitalized For COVID-19. Clinical Kidney Journal, 2021;14(4): 1229–1235. Doi: 10.1093/Ckj/Sfab025

Caillard S.Benotmane S.I,Meidinger C, Jegou V,Ludwiller S, Rihon A,Desmarquets A,Steinmetz L,Morvan M,Kedjam K, Bigot A, Roy D, Schmitt D,

Marx D, Bassand X , Perrin P,Vargas G.G, Cognard N, Olagne J, Braun L,Heibel F, Martzloff J, Moulin B,  Pharmd S.F.K. SARS-Cov-2 Seroprevalence İn A French Kidney Transplant Center Located Within A “High Risk” Zone. Transplantation Publish Ahead Of Print. DOI: 10.1097/TP.0000000000003766

Boyarsky B.J, Ou M.T,Greenberg R.S, Teles A.T,Werbel W.A,Avery R.K,Massie A.B,Segev D.L, Garonzik-Wang J.M. Safety Of The First Dose Of SARS-Cov-2 Vaccination İn Solid Organ Transplant Recipients. Transplantatıon Journal.2021;105(5):E56-57

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.