Covid-19 Aşılarının Delta Varyantının Yol Açtığı Ölümlere Etkisi Var Mı?

0 3.348

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Ülkemiz tamamen Delta varyantının etkisi altındaki yeni bir vaka artış sürecine, bağışıklamada etkin düzeylere ulaşamadan yakalandı. Araya kontrolsüz turizm, bayram tatili gibi insan hareketliliği ve temasını çok arttıran faktörler de girince patlama kaçınılmaz oldu. Bu hassas süreçte Delta varyantının aşılara karşı daha dirençli olmasının etkisiyle, aşı karşıtı söylemlerin yoğunlaşması da kararsız kitlenin büyümesine yol açtı ve bağışıklama hızımız arzulananın altına indi.

Peki, gerçekten aşılar Delta varyantına karşı etkili olmuyor mu?

Yoğun bakımlarda çalışan meslektaşlarımızdan gelen bilgiler yatan hastaların büyük çoğunluğunun aşısız kişiler olduğu yönünde. Biz yine de söylemleri bir yana bırakıp daha büyük verilerle olayı incelemeye çalışalım.

Yukarıdaki soruya göze görünen bir yanıt verebilmek için son bir ayda tamamen Delta varyantı etkisine girmiş ve verisine ulaşabildiğim ülkeleri inceledim. Bu ülkelerdeki ölüm/vaka oranlarını hem varyantın hâkim duruma geçtiği hem de aşı oranlarının bazı ülkelerde ciddi artışlar gösterdiği son bir ay (27 Haziran-27 Temmuz) ve de aşının yapılmadığı veya hiçbir etkisinin olmadığı 2020 yılının tümü için hesapladım. Ölüm oranlarını ülkelerin bağışıklama düzeyleriyle karşılaştırarak bir tablo hazırladım.

Umarım bu yazı aşı yaptırmada kararsızlık çeken kişiler için yol gösterici olur. Tabloda yeşil olarak yazılmış ülkeler bağışıklama oranlarında kitle bağışıklığı için yetersiz olsa da dikkat çekici seviyelere ulaşanlar. Kırmızı ile yazılanlar ise bağışıklama düzeylerinin henüz toplumsal bir etkiden çok uzakta olduğu ülkeler. Ancak tümü şu anda Delta varyantının tamamen hâkim olduğu bölgelere buradan bakabilirsiniz.

Dikkat çeken ilk bulguya göre tam aşılı oranlarında %45’in, en az tek doz aşıda %60’ların üzerine çıkmış ülkelerde ölüm/vaka oranları çok aşağılara düşmüş durumda ve binde 0,4 (Hollanda) ile 2,8 (Fransa) arasında değişiyor. Buralarda aşı oranları özellikle belli yaşın üzerindekilerde %80’lerin üstüne çıkıyor. Bu ülkelerde yayılımı ve öldürücülüğü çok daha düşük olan Çin kaynaklı orijinal virüsün etkisinin sürdüğü, henüz Alfa ve Delta yayılımının görülmediği, buna karşın hemen hiç aşı yapılmamış 2020 yılı boyunca ise ölüm oranları İsrail dışında 20-25 kat daha yüksek. Her ne kadar buralarda salgının başında yaşlı bakım evlerindeki yayılımdan ötürü ölümler bir miktar fazla olsa da veri bütün yılı kapsadığından bu denli bir fark ancak özellikle çok yüksek aşılama oranlarına sahip ileri yaşlılardaki aşı etkisine bağlanabilir. Üstelik son bir ayda hâkim varyant Delta geçtiğimiz yıla göre çok daha kötü huylu bir yapıya sahip.

Buna karşın aşı oranlarının hayli düşük olduğu ve Delta etkisindeki ülkelerde ölüm/vaka oranları binde 11 ile 30 arasında değişiyor. Diğerlerine göre ortalama on, yirmi kat daha yüksek. Bu grupta yer alan ülkelerin ilk gruba göre daha az gelişmiş olması, bu nedenle de sağlık hizmetlerinin yetersiz olmasından ölümlerin fazla olabileceği savını, sağlık hizmetleri oldukça iyi olan ama en fazla ölüm oranına sahip olan Rusya (Binde 30,6) olgusu çürütüyor. Bu ülkelerde ölüm oranı olasılıkla Delta etkisiyle geçtiğimiz yıla göre ya biraz artmış ya da değişmemiş.

Türkiye bu iki gruba göre henüz ortalarda bir yerlerde yer alıyor. Ancak Türkiye’de Covid-19 kaynaklı ölüm istatistiklerindeki kuşkulu veriler, gerçek sayıların daha yüksek olduğunun resmi ağızlardan dahi dile getirilmesi, bu konuda yorum yapmamızı güçleştiriyor.

Tablodaki verilerin söylediği, Delta etkisinde dahi, aşı varlığında ölümler çok düşük düzeylerde. Yayılmaya karşı aşıların etkisi bir miktar düşse de aşı ölümden koruyor. Bu etki on-yirmi kata kadar çıkabiliyor. Hollanda’da ölüm oranı, Rusya’ya göre 75 kat, Endonezya’ya göre 65 kat daha az. Bu da aşıların ölümlere karşı koruyuculuğunun %90’ın üzerinde olduğu iddiasını doğruluyor. Önümüzdeki günlerde Endonezya’nın durumu daha da vahimleşecek. Burada her gün 2 bin kişi ölmeye başladı.

Sağlıkla kalın.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.