Çoklu Zekâ Kuramı’na Göre Hangi Zekâ Türüne Sahipsiniz?

0 7.610

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Merhabalar,

Bir şeyleri sorgulamanız gereken bir yerdesiniz. Konuşacak çok şeyimiz var. Haydi bir yerlerden başlayalım.

Sizce zekâ nedir?

Zekâ ve akıl arasında fark var mıdır?

Zekâmızı ölçmek için IQ testleri yeterli ve doğru bir yöntem midir?

Bunun gibi sorular sıralanmaya devam etmeden önce yolumuzu aça aça konumuza devam edelim.

Öncelikle zekâ ve akıl arasında bir fark olup olmadığına ve nasıl tanımlandıklarına bakalım;

Türkçe’de;

Akıl: Düşünme, anlama ve kavrama gücü, us;

Zekâ ise: İnsanın düşünme, akıl yürütme, objektif gerçekleri algılama, yargılama ve sonuç çıkarma yeteneklerinin tamamı, anlak, dirayet, zeyreklik, feraset olarak tanımlanmaktadır.

Farketmiş olacaksınız ki, akıl ve zekâ kavramı bu tanımlarda oldukça yakınlık gösteriyor. Fakat bu sadece bizim dilimizde böyle değil, başka dillerde de bu kavramlar arasında benzerlikler ve ortak sözcükler görmek mümkün.

Yani akıl ve zekâ arasındaki farklılıklar hâlâ tartışılıyor fakat tam bir ayrıma henüz varılamamış diyebiliriz. Bu konu üzerine aklınızda hâlâ soru işaretleri varsa felsefe, bilim ve psikoloji alanları üzerinden araştırmalarınıza devam etmenizi öneririm.

Amerikan psikolog Howard Gardner’ın da zekâ tanımlaması aklına takılmış olacak ki, zekâyı bu şekilde tanımlamanın ve zekâ düzeyini öğrenebilmek için yapılan IQ testlerinin zekâyı tanımlamak için yetersiz olduğunu savunmuş. Ayrıca zekânın kişiye özgü olduğunu ve her insanın zekâ yetkinliklerinin farklı olduğunu savunmuştur. Bu konu üzerinde de Harvard Üniversitesinde çalışmalar yürütmüş bir öğretim üyesidir.

Gardner zekâyı tanımlama şekline bakacak olursak; “Gerçek yaşam problemlerini ya da hayatın içinde karşılaşacağımız zorlukları teker teker çözmek, işe yarar ürünler üretmek ve yeni problemler bulmak ya da yaratmak için gerekli olan problem çözme becerilerinin kullanılması.” olarak görürüz.

Gardner, matematikte çok başarılı olmayan fakat çizim yeteneği iyi olan birine zeki değil demenin doğru olmadığını savunmuştur. Howard Gardner, çocuklar ve beyin tahribatına uğramış yetişkinler üzerinde yaptığı çalışmalar sırasında, zekâmızın farklı boyutlarının olduğunu savunarak Çoklu Zekâ Kuramı’nı ortaya atmıştır.

Gardner’ın Çoklu Zekâ Kuramını Anlamak

Çoklu Zekâ Kuramı, insanların, kesinlikle bir zekâ bölümü ile etiketlenmemesi gerektiğinden yola çıkarak 1983 yılında geliştirilmiştir.

Gardner aynı zamanda, zekânın tek bir yapıdan meydana gelmediğini ve insanların birbirinden bağımsız en az yedi ayrı zekâya sahip olduğunu ve bunların zaman içinde geliştirilebileceğini insanlara kanıtlamak istemiştir.

Kuramda başlangıçta 7 zekâ türünden bahsedilmiş fakat zekâ üzerine yapılan tartışmalarla gittikçe çeşitlendirilmiş. Bu zekâ türleri:

  1. Uzamsal/ Görsel Zekâ
  2. Sözel/Dilbilimsel Zekâ
  3. Mantıksal-Matematiksel Zekâ
  4. Bedensel/Kinestetik Zekâ
  5. Müziksel/Ritmik Zekâ
  6. İçsel/Bireysel Zekâ
  7. Sosyal/Bireylerarası Zekâ
  8. Doğacı Zekâ
  9. Varoluşsal Zekâ

Bu zekâ türlerini inceleyerek bir seri oluşturmaya karar verdim.

Ayrıca Çoklu Zekâ Kuramı başlangıçta en çok eğitim alanında rağbet görmüş olsa da eğitimin olduğu her alanda, insanın olduğu her yerde öğrenilmelidir. Bu şekilde geleneksel zekâ algısını kırabilir, zekâmızın farkına varabilir ve yetkinliklerimizi arttırabiliriz.

Sağlık alanı da insanın temelinde olduğu bir alan olarak Çoklu Zekâ Kuramı’nı barındırmalıdır ve zekâmızın boyutlarını kullanarak/kullanmayı öğrenerek bu alandaki gelişimimizi de katlayabiliriz.

Ben de böyle düşündüğüm için başladığım bu serinin devamında sağlık çalışanlarının bu zekâ türlerini nasıl kullandığı/kullanabileceği açısından da bilgilere yer vermeye çalışacağım.

Kendimizle ilgili bilgilere ulaşmak için kendi sesimiz duymamız veya aynaya bakmamız yeterli olmayabilir. Bu çerçeveyi de göz önünde bulundurarak; Zekânızın Farkına Varın!

Bayık, F. Aristoteles Ve Descartes Bağlamında Akıl Ve Zekâ Kavramlarının Farkları. Kaygı. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 18(1), 172-187.

Altan, M. Z. (2012). Eğitim, Çoklu Zekâ Kuramı Ve Çoklu Zekâ Kuramında Onuncu Boyut: Ahlâkî Zekâ. Journal Of Social Science, 137.

Çoklu Zeka Kuramı, İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi, 1999, Mustafa Zülküf A.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.