Çocukların Sağlığı İçin Büyük Tehlike: İklim Değişikliği

0 1.772

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Merhaba sevgili okurlar,

Yine bir yazımda sizinle birlikteyiz. Geçen yazımda iklim değişikliğinin kadın sağlığı üzerine etkilerinden bahsetmiştim. Bugün de sizlere iklim değişikliğinin çocuk sağlığı üzerindeki etkilerinden bahsedeceğim. Bu yazının amacı iklim değişikliğinin hayatın bir gerçeği olduğunu görmeniz ve iklim değişikliği ile ilgili farkındalık kazanmanız.

İklim değişikliği, uzun yıllar içinde iklim yavaş bir şekilde değişmesidir. Buzulların eriyerek su seviyesinin yükselmesi, dünyanın ortalama sıcaklığının artması, kuraklık gibi olaylar iklim değişikliğine örnek verilebilir. İklim değişikliği sadece çevremizi etkileyen bir olay değildir, aksine bizim hayatımızın en önemli yerinden olumsuz etkilemekte : sağlık. İklim değişikliği sağlığımızın her yönüyle kadın olarak ,erkek olarak bulunduğumuz yaşam dönemlerinde (çocuk, genç, yetişkin ve yaşlılık) farklı etkilemektedir. İklim değişikliğine en az katkı sağladığımız halde iklim değişikliğinin bizi olumsuz etkilediği bir dönem vardır. Bu dönem çocukluk dönemidir.

Çocukluk döneminin neden önemli olduğunu biliyor musunuz? fiziksel ve ruhsal olarak gelişimimizin büyük bir kısmı bu dönemde tamamlanmaktadır. İklim değişikliği bu dönemde bizi olumsuz etkileyerek bazen geri dönüşü olmayan rahatsızlıklara sebep olabilmektedir.

Çocuklar sağlığı terimi çocuğun doğumunda 18 yaşına kadar olan kısmı ifade etmek için kullandığımız bir terimdir. Çocuklar yetişkin olana kadar fiziksel ve ruh gelişimi açısından birçok dönemden geçmektedir. Bu dönemlerden geçerken bir değişim içerisinde olduğu için çevresel olaylardan çok kolay etkileyebilmektedir. bu çevresel olaylardan biri de iklim değişikliğidir. İklimin değişikliğinin sağlığına etkilerini her çocuk aynı gözlemleyebiliriz çünkü yaşadığımız coğrafi bölge, ekonomik durumumuz ve sosyal statümüz iklim değişikliğinin etki kuvvetini etkilemektedir.

İklim değişikliğinin çocuk sağlığına olan etkilerini alt başlıklar halinde inceleyelim.

1. Anne Karnındayken İklim Değişikliğine Maruz Kalmak

Anne gebelik sırasında özellikle bebeğin ilk en önemli dönemi olan organogenez yani bebeğin organları oluşum aşamasında  iklim değişikliğinden etkilenirse bebekte kalıcı hastalıklar ortaya çıkabilmektedir. Erken doğmak, doğum kusurları ile doğmak, düşük doğum ağırlıklı doğmak, akıl sağlığı bozukluklarına sahip olmak, atopik egzamaya sahip olmak hastalıklardan birkaçıdır sadece.

2. Sıcaklık Değişimleri

Dünyanın ortalama sıcaklığı yavaş ama emin adımlarla artmaktadır. Bugün ülkemizde bile mevsim normallerinin üstünde sıcaklık değerleri görüyoruz. Bu durum sadece yetişkinleri değil çocukları da olumsuz etkilemektedir. Çocuklar yüksek sıcaklığa maruz kaldığında ilk önce sıcak çarpması meydana gelir. Yükselen ateşle birlikte aşırı terleme görülür. Bu durumda vücut su kaybettiği için elektrolit dengesizliğine, daha ileri derecede yüksek sıcağa maruziyetlerde böbrek ve solunum hastalıklarına neden olmaktadır. Ayrıca vektörlerin yüksek sıcaklık nedeniyle yaşadıkları coğrafyanın değişimi bulaşıcı hastalıkların riski attırır.

3. Gıda ve Su Temininde Güçlük

Çocuklar gelişim çağında oldukları için suya ve gıda olan ihtiyaçları yetişkinlerden daha fazladır. Fakat iklim değişikliği nedeniyle gıda ve su temininde zorlanan çocuklar gerekenden daha az beslenerek sağlıklarını olumsuz yönde etkilenmektedir. Öncelikle yetersiz beslenmeden kaynaklı fiziksel ve zihinsel gelişimlerinde problemler ortaya çıkabilmektedir.

Bodurluk bu problemlere örnek verilebilir. İklim değişikliğiyle gıdaların besin değeri giderek düştüğü için vücudu için yeterli gıda ile besleneyim derken ipin ucu kaçıp aşırı beslenme problemi ortaya çıkmaktadır. Bu durum ileri yaşlarda obeziteye zemin hazırlamaktadır. Ayrıca beslenmedeki problemler bağışık sistemini olumsuz etkilemektedir. Bu da onları enfeksiyonlara açık hale getirmektedir. Özellikle temiz suya ulaşmada sıkıntı yaşayan çocuklar da ishal, kolera, tifo gibi kirli sudan bulaşan hastalıklar görülmektedir.

4. Ekstrem Olaylar

Fırtına, sel, yağış artışı, kuraklık gibi olaylar ekstrem olaylara örnek verilebilir. Aşırı yağış, kuraklık olan bölgelerde bulaşıcı hastalıkların bulaşma riski daha fazladır. Ekstrem olaylar beraberinde gıda ve su temininde zorluklarında beraberinde getirirler. Bunlara bağlı olarak yetersiz beslenme problemleri, hijyen eksikliğine bağlı problemler ortaya çıkmaktadır.

Sel olan bölgeler de durum ise biraz daha sıkıntı olabilmektedir. Kuraklık ve aşırı yağış neden olduğu olumsuz durumlara ek olarak çocukların sağlık hizmetine ulaşması daha zor hale gelmektedir. Bu durum çocuklarda travmatik sonrası stres bozukluğu, depresyon, eğitimlerinde aksamaya sebep olabilmektedir.

5. Vektörlerin Yaşadığı Coğrafi Bölgenin Değişimi

Vektör, kısaca hastalık etkenini taşıyan canlıdır. Kuş gribi , domuz gribi, batı Nil virüsü, lyme hastalığı, sıtma ve zika virüsü gibi hastalıklar vektörel hastalıklara örnek verilebilir. Sıcaklıkların yükselmesi vektör canlıların bulunduğu coğrafyayı daha geniş bir alana yayar ve popülasyonlarını arttırır. Bu canlıların popülasyonlarının artması bulaşıcı hastalık riskini arttırmaktadır.

Günümüze yakın bir örnek olan maymun çiçeği virüsünü ele alalım. 2020 yılında DSÖ’nün sayfasında maymun çiçeği virüsü ile ilgili bir kurs almıştım. Kursta virüsün sadece ABD, İngiltere, İsrail, Singapur ve Orta Afrika ülkelerinde görülmekte olduğu yazıyordu. 2022 yılında ise dünyanın neredeyse her yerinde ülkemizde bile ortaya çıkmaya başladı. Ülkemizde sivrisineklerin artması sıtma hastalığının riskini arttırır. Anne hamileyken zika virüsüne temas ettiyse bebeklerde mikrosefali, Lime virüsü ise bebekte beyinde ciddi bir şekil bozukluğuna sebep olabilir.

6. Hava Kirliliği ve Orman Yangınları

Yüksek sıcaklıklar nedeniyle veya insan kaynaklı orman yangınları günümüzde neredeyse her yaz olmaktadır. Yanan ormanların yerine yeni bitkiler, ağaçlar konmazsa soluduğumuz hava temizlenemez ve hava kirliliği artar. Hava kirliliği; atmosferde toz, duman, gaz, su buharı şeklindeki kirleticilerin, insan ve diğer canlılara zarar verecek düzeye gelmesidir.

Hava kirliliği sonucunda çocuklarda alerjik astım, bronşit, solunum yolu enfeksiyonları, dikkat problemleri, hiperaktivite, depresyon ve anksiyete gibi problemler ortaya çıkmaktadır. Çünkü soluduğumuz havadaki gazlar bizim fizyolojik olarak fiziken ve mental sağlığımızı etkilemektedir.

Bu kadar olumsuz sonuçları olan iklim değişikliğini durdurmak için neler yapabiliriz?

  • İklim krizi için ulusal bir politika, plan yapılmalı,
  • Tarımda agro ekolojik yöntemler yaygınlaştırılmalı,
  • Okul çocukları için ücretsiz beslenme desteği verilmeli,
  • Çocukların yaşı uygun olarak okul müfredatına iklim krizi ile ilgili eğitim eklenmeli,
  • Sel, hava kirliliği gibi ekstrem durumları erkenden haber veren erken uyarı sistemleri oluşturulmalı,
  • Ailelere afet müdahale eğitimi verilmeli ve olağanüstü durumlar için tahliye planı oluşturulmalı,
  • Ağaçlandırma yapılmalı.

Özetle, iklim değişikliği çocuk sağlığını daha anne karnındayken tehdit etmeye başlayıp çocukluk dönemi boyunca birçok hastalığa zemin hazırlamaktadır. Günümüzde doğan çocuklar bizim maruz kaldığımız iklim değişikliğine hayatları boyunca etki derecesi artarak maruz kalacaklar. Tabii şimdi biz iklim değişikliğini durdurmaya çalışmazsak. Biz çocuklarımız için şimdi doğanın değerini bilip iyileştiremezsek, onlara değeri bilinmesi gereken bir doğa bırakamayabiliriz. Önceki yazılarımda da dediğim gibi…

UNUTMAYIN!

Bir şeyin değerini onu kaybetmeden bilirsek daima avantajlı biz oluruz…

Olgun Ekere E. ve Kantarlı S. (2020), İklim Değişiklinin Sağlık Üzerine Etkileri, Doğanın Etkileri , 5.sayı, 13-25 syf.

Gözderesi, Y. & Özmert, EH (2022). İklim Krizi ve Çocuk Sağlığı Arasındaki Bağlantıları Anlamak . Çocuk Dergisi , 21 (3) , 281-287 . DOI: 10.26650/jchild.2021.990189

Yeni Rapor: İklim değişikliği çocukların sağlığı için yaşam boyu risk oluşturuyor (2019), https://hasuder.org.tr/wp-content/uploads/Bas%C4%B1n-B%C3%BClteni.pdf

Burke, S. E. L., Sanson, A. V., & Van Hoorn, J. (2018). The Psychological Effects of Climate Change on Children. Current psychiatry reports, 20(5), 35. https://doi.org/10.1007/s11920-018-0896-9

Işık B.(2022 27 Ekim),Çocuklar ve kamusal politikalarımız III: İklim krizi ve çocuk sağlığı,  BİA Haber Merkezi, https://m.bianet.org/cocuk/saglik/269065-cocuklar-ve-kamusal-politikalarimiz-iii-iklim-krizi-ve-cocuk-sagligi’ den erişildi.

Arpin, E., Gauffin, K., Kerr, M., Hjern, A., Mashford-Pringle, A., Barros, A., Rajmil, L., Choonara, I., & Spencer, N. (2021) . İklim Değişikliği ve Çocuk Sağlığı Eşitsizliği: İncelemelerin İncelenmesi. Uluslararası çevre araştırmaları ve halk sağlığı dergisi , 18 (20), 10896. https://doi.org/10.3390/ijerph182010896

Perera F. , Dr.PH, Ph.D. ve Nadeau K. , MD, Ph.D(2022), İklim Değişikliği, Fosil Yakıt Kirliliği ve Çocuk Sağlığı, N Engl J Med 2022; 386:2303-2314 DOI: 10.1056/NEJMra2117706

Helldén, D., Andersson, C., Nilsson, M., Ebi, KL, Friberg, P., & Alfvén, T. (2021). İklim değişikliği ve çocuk sağlığı: bir kapsam belirleme incelemesi ve genişletilmiş bir kavramsal çerçeve. Neşter. Gezegen sağlığı , 5 (3), e164–e175. https://doi.org/10.1016/S2542-5196(20)30274-6

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.