Çocuk Kalp Cerrahı Doç. Dr. Onur Işık İle Doğumsal Kalp Hastalıkları Üzerine

0 3.274

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Sağlıklı ve güzel günlerden geçiyor olmanı temenni ederek başlamak istiyorum sözlerime.  Bu içeriğimde ülkemizin değerli cerrahlarından biri olan Doç. Dr. Onur Işık’la gerçekleştirdiğim röportajı sizlere de sunmak istiyorum.

Doç. Dr. Onur Işık, eğitim hayatı boyunca yaklaşık 1500 kalp ameliyatına katıldı. Kendisi kurduğu İzmir Tepecik Hastanesi’ndeyse bizzat 900 kalp ameliyatı yaptı. Hatta hastanenin kuruluşunun ilk yılında 100’den fazla çocuk kalp ameliyatını gerçekleştirerek Sağlık Bakanı tarafından 2016 yılı ‘Yılın Hekimi’ ödülünü aldı.

Merhabalar Onur Bey, öncelikle yoğun programınızda bana da zaman ayırdığınız için teşekkür ederim.

Melike Tuğba Türkmen: Bize kendinizden ve çalışma alanlarınızdan bahseder misiniz?

Doç. Dr. Onur Işık: Kurucusu olduğum İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Kalp Cerrahisi Kliniğinde eğitim sorumlusu öğretim üyesi olarak çalışıyorum. Kalp damar cerrahisi uzmanı ve Çocuk kalp damar cerrahisi yan dal uzmanıyım. Ana çalışma alanım çocuklarda doğuştan kalp hastalıklarının tedavisidir. Çocuk kalp cerrahisi alanında literatürde 100’den fazla bilimsel makalem bulunmaktadır. 2006 yılından bu yana çocuk kalp ameliyatları alanında çalışmakta olup 2017 yılından itibaren doçent olarak çalışmalarıma devam etmekteyim.

Melike Tuğba Türkmen: En fazla ilgilendiğiniz alan nedir ve neden o alana yöneldiniz?

Doç. Dr. Onur Işık: Tüm doğuştan kalp hastalıkları ile ilgili yoğun çalışmalarım bulunmaktadır. Çocuk kalp hastalıkları içerisinde ayrı bir grubu seçmek gibi bir eğilimim olmamasına rağmen küçük kesi ile yapılan kalp ameliyatları, solunum ve yemek borusuna bası yapan damar anomalileri, koroner arterlerin anomalileri, Nut Cracker ve Median Arkuat sendromu gibi karın içi anormal seyirli damar anomalileri ek olarak ilgilendiğim alanlardır.

Melike Tuğba Türkmen: Sizce en tehlikeli olan doğumsal hastalık nedir?

Doç. Dr. Onur Işık: Açıkçası kötü yönetilmiş, geç tanı almış her doğumsal kalp hastalığının yüksek tehlikeli bir boyuta taşınma ihtimali vardır. Birçok çeşit doğuştan kalp hastalığı bulunmaktadır ve bu nedenle asıl kural kalp hastalığı yoktur kalp hastası vardır olmalıdır. Buradan hareketle her kalp hastası kendi özelinde değerlendirilmeli ve tedavi planı o hastaya özgü hale getirilmelidir.

Konu: Doğumsal Kalp Hastalıkları

Melike Tuğba Türkmen: Doğumsal kalp hastalıklarının sebebi/sebepleri nelerdir?

Doç. Dr. Onur Işık: Doğumsal kalp hastalıkları çok faktörlü olarak bilinmektedir. Biraz daha açacak olursak hamilelikte ilaç, sigara, alkol kullanımı, yine hamilelikte geçirilmiş olan enfeksiyonlar ve radyasyona maruziyet; son olarak da akraba evlilikleri sebepler arasında sayılabilirler.

Melike Tuğba Türkmen: Yenidoğan bebekte konjenital kalp hastalığı bulguları nelerdir? Aileler bebeklerinde/çocuklarında nelerden şüphelenmelidirler?

Doç. Dr. Onur Işık: Yenidoğan bebeklerde normalden hızlı soluma, kalbin normalden fazla hızlı atması,  morarma, bacaklarda nabız olmaması veya zayıf olması, beslenememe, beslenirken çabuk yorulma, beslenirken aşırı baş terlemesi gibi durumlar görüldüğünde mutlakla bir çocuk kardiyoloji doktoruna baş vurmaları çok önemlidir.

Melike Tuğba Türkmen: Tanı koymak -özellikle yeni doğanlarda sizler için zorlayıcı oluyor mu? Tanı koyabilmek adına hangi girişimlerde bulunuyorsunuz?

Doç. Dr. Onur Işık: Açıkçası bize doğuştan kalp hastalığı şüphesi ile başvuran hastalarda tanı koymada güçlük yaşamıyoruz. Günümüzdeki tanı araçları ile klinik deneyimimizi harmanladığımızda doğru tanıya kısa sürede ulaşabilmekteyiz. Tanı basamakları arasında EKG (kalbin elektrik aktivitesini görüntüler), akciğer filmi, ekokardiyografi (kalbin ultrasonu), anjiyo ve bilgisayarlı tomografi sık kullanılan tetkikler arasındadır.

Melike Tuğba Türkmen: Bir bebeğe anne karnındayken tanı koyabilmek mümkün mü?

Doç. Dr. Onur Işık: Günümüzde fetal ekokardiyografi ile anne karnındaki bebeklerin kalplerinin görüntülenmesi sağlanabilmektedir. Özellikle 18-24. haftalarda bu tetkikin yapılması için uygun bir dönemdir.

Melike Tuğba Türkmen: Çocuklar kaç yaşından itibaren kalp ameliyatı olabilirler?

Doç. Dr. Onur Işık: Prematüre çocuklar dahil olmak üzere tüm yenidoğanlar ve tüm çocuklar kalp ameliyatı olabilirler. Eğer bir prematüre bebeğin ameliyat ihtiyacı olduğu anda ameliyat edilmezse sonu çok üzücü olabilir. Fakat tekrar değiniyorum tüm yaştaki ve kilodaki hastalar ameliyat ihtiyaçları olduğunda ameliyat olabilirler.

Melike Tuğba Türkmen: Konjenital kalp cerrahisi öncesi anestezi değerlendirmesi nasıl sağlanıyor? Bir yenidoğan için anestezinin riskleri nelerdir?

Doç. Dr. Onur Işık: Konjenital kalp cerrahisi anestezisi özellikli bir branştır. Bir anestezistin bu konuya kendini adamış olması ve konu üzerinde bilgi ve deneyiminin yeterli olması gereklidir. Aksi takdirde ameliyat başarısının saç ayaklarından bir tanesi eksik kalmış olur. Daha önce de belirttiğim gibi hastalardaki riskleri yeni doğan grubuna endekslemek doğru olmaz. Her hastanın kendi özelinde değerlendirilmesi ve hastaya özgü anestezi planlaması yapılması ile risk oranlarında düşme sağlanabilir. Genel olarak anestezi risklerinde hava yolu zorlukları, damar erişimi zorlukları, uyutucu ve kalp destek ilaçların kişiselleştirilmesi üzerine yoğunlaşılır.

Melike Tuğba Türkmen: Postoperatif dönemde serviste ve taburculuk sonrasında nelere dikkat edilmelidir?

Doç. Dr. Onur Işık: Ameliyat sonrası bir yoğun bakım dönemi olur. Bu yoğun bakım dönemi sonrasında servis süreci başlar. Serviste geçirilen sürede klinik hemşireleri ile verimli bir diyalogda bulunulması çok önemlidir. Unutmayalım ki birçok farklı kalp hastalığı ve bu hastalıkların farklı tedavi prosedürleri bulunmaktadır. Kendi tedaviniz ve nasıl bir yol izlenmesi gerektiği nelere dikkat edilmesi gerektiği servis hemşiresi tarafından tek tek detaylı olarak anlatılır. Eğitimlerde can kulağı ile dinleme gereğinde not alma önemlidir. Çocuğun bakımında diğer bir önemli konu el hijyenidir. Mutlaka sık sık eller yıkanmalı ve ellerimiz ile çocuğa bir şey taşımamalıyız. Ellerimiz ile taşıyabileceğimiz gibi üzerimizdeki kıyafetler ile de taşıyabiliriz. Bu nedenle çocuğun bakımını üstlenen aile bireylerinin sık sık hastane kantinine gitmesi, dışarıda dolaşması çok önerilmez. Son olarak dışarıdan ziyaretin çok tehlikeli olduğunu vurgulamak isterim. Dışardan gelenler çok güzel duygular ile çok uzak mesafelerden gelebilirler fakat taşıyabilecekleri virüs veya bakteriler hassas iyileşme döneminde işleri alt üst edebilirler.

Melike Tuğba Türkmen: Konjenital kalp cerrahisinde kapalı prosedür uygulamak mümkün müdür? Sizin güncel yaklaşımlarınız nedir?  Çocuk kalp cerrahisinde son yıllarda yer alan yenilikler neler?

Doç. Dr. Onur Işık: Açıkçası kalp cerrahisinde kalp akciğer pompası kullanılan ameliyatlar açık kullanılmayanlar ise kapalı kalp ameliyatı olarak adlandırılır. Bu durumun ötesinde ise küçük kesi kalp ameliyatları erişkin ve çocuk kalp hastalıklarında gün geçtikçe popüler olmaktadır. Çocuk kalp ameliyatlarında küçük kesi ameliyatlarının yapılabilmesi için hastalıkları nispeten kolay düzeltilen grupta yer alıyor olması önemlidir. Çünkü birçok doğuştan kalp hastalığında kesinin kozmetik kaygısından çok hastanın iyi bir kalp ameliyatı geçirip hayatına sağlıklı devam etmesi ön plandadır. Biz de seçilmiş hastalarda son derece küçük kesiler ile onarım ameliyatları yapmaktayız.

Melike Tuğba Türkmen: Küçük yaşta kalp operasyonu geçiren bir kişiyi ileriki yaşlarda nasıl bir yaşam bekliyor?

Doç. Dr. Onur Işık: Bu konuda net bir bilgi edinebilmek için mutlaka hastalığa özgü olarak konuşmak gereklidir. Doğuştan kalp hastalıkları çok farklı senaryolar ile ilerleyebilir. Örneğin bir kez ameliyat olup hayatı boyunca normal bir egzersiz kapasitesine sahip olan bir grup var iken hayatı boyunca hep çok yakın takip edilip belirli zamanda tekrar kalp ameliyatları geçirmesi gereken hastalar da vardır. Doğuştan kalp hastalıklarının geniş yelpazesi olması nedeniyle bu soru kesinlikle hastalık ve hastaya özgü olarak cevaplandığında bir anlam ifade eder.

Melike Tuğba Türkmen: Anne ya da babasından herhangi biri ya da ikisi de kalp hastası olan her çocuk kalp hastası olma adayıdır diyebilir miyiz?

Doç. Dr. Onur Işık: Genel bir bilgi olarak doğumsal kalp hastalığı 1000 canlı doğumdan 8 tanesinde görülür. Eğer 1. kardeşte kalp hastalığı varsa 2. kardeşte risk normalin 4 katı artmıştır.  Benzer olarak annesi veya babası doğuştan kalp hastası olma durumunda da risk çok artar. Bizim hem annesi hem de çocuğa aynı kalp hastalığını taşıyan birçok hastamız oldu ve halen takip etmekteyiz.

Melike Tuğba Türkmen: Çocuklarda görülen kalp hastalıklarının tedavi uygulamadan kendi kendine iyileşmesi mümkün mü?

Doç. Dr. Onur Işık: Kalp deliklerinin küçük ve masum karakterde olanları vardır. Bu küçük masum delikler herhangi bir ilaç tedavisi veya ameliyat gerektirmediği gibi zamanla da kapanma eğilimi gösterebilirler. Hatta kapanmasalar dahi bir sorun çıkartmazlar. Fakat önemli kalp delikleri ve diğer doğuştan kalp hastalıklarının kendiliğinden, zamanla düzelme eğilimi yoktur. Kalp dayanabildiği kadar dayanmaya çabalar, süreç içerisinde geç kalındıkça kalp genişler, yapısı bozulur akciğerlerde bozulma başlar. Ailelerin her kalp deliğinin veya hastalığının bir olmadığını bilmesi ve komşu/akraba/sosyal çevrede anlatılan konu ile ilgisiz hikayelere kulak asmaması çocuklarının hayatını kurtarabilir. Aksi takdirde bir umut bekleyişinin sonu kalbin yapısının bozulması akciğerlerin zarar görmesi sonrası hüsran olabilir.

Melike Tuğba Türkmen: Bebekler postoperatif dönemde doğru beslenme nasıl sağlanmalı?

Doç. Dr. Onur Işık: Genel olarak ameliyat sonrası sık sık azar azar, çocuk zorlanmadan ve aşırı sıvı yükü oluşturulmadan beslenmesini öneriyoruz. Ek olarak gaz yapan, kabız yapan, aşırı tuzlu,  alerji yapma ihtimali olan, yutması zor olan besinlerden de uzak durulmasını öneriyoruz. Çocuğun ihtiyacı olan kaloriyi sağlıklı sindirmesi kolay besinlerle almasının iyi bir iyileşme periyodunda önemli olduğunu düşünüyorum.

Melike Tuğba Türkmen: Doğuştan gelen kalp hastalıklarını önleyebilmek mümkün mü?

Doç. Dr. Onur Işık: Aslında sorunun yanıtı doğuştan kalp hastalıklarının nedenlerinde gizli. Eğer neden sebeplere hamilelik döneminde dikkat edilir ise doğuştan kalp hastalıkları riskini düşürmek mümkün olabilir. Fakat eğer sebep sadece anne ve baba genetik havuzu ise çevresel etkenlerin bertaraf edilmesi kalp hastalığı oluşma riskini azaltmayacaktır.

Melike Tuğba Türkmen: Çocuklara yapılan kalp ameliyatları merkezlerinin nitelik ve nicelik bakımından ülkemizde yeterli olduğunu düşünüyor musunuz?

Doç. Dr. Onur Işık: Ülkemiz hem doktorları hem de hastaneleri ile dünyanın standardını yakalamış ve rekabete tutuşmuş durumdadır. Bu nedenle ülkemiz vatandaşları sistemi doğru kullandıkları, sağlık çalışanlarına kibar davrandıkları, iyi iletişim kurdukları, karşılarındaki cerrahların emeklerine saygı duydukları takdirde üst düzey bir hizmete ulaşabilirler.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.