Çocuk Felci (Poliomyelit) Nedir, Belirti ve Bulguları Nelerdir, Nasıl Tedavi Edilir ve Önlenir?

0 542

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Poliomiyelit, üç tip enterovirüs (poliovirus tip 1, 2 ve 3) kaynaklı bir merkezi sinir sistemi hastalığıdır.

Tipik olarak felç görülür, hastalar ayağa kalkmakta ve yürümede güçlük çeker.

Felç vakaları kalıcıdır, geri dönüşü olmaz. Hayat boyu sekel bırakmakta, ebeveynlere ve hastalığa yakalanan bireylere sosyal olarak zarar vermektedir.

En fazla risk altındaki 5 yaşın altındaki çocuklardır.

İlk kez 1789’da İngiltere’de görülen poliomyelit, 1940 – 1950’lerde ciddi dünya çapında salgınlara yol açmıştır.

Türkiye’de Çocuk Felci (Poliomyelit)

Ülkemizde de 1957 yılında ciddi salgınlar görülmüştür. Ülkemizde ilk aşılama 1963 yılında başlanmış, ancak sadece çocukların %20’sine ulaşılabilmiştir. 1985 yılında başlayan aşılama kampanyaları ile bu oran %70’e çıkmıştır. 1995 yılında Dünya Sağlık Örgütü aşılama kampanyaları çerçevesinde başlatılan ulusal aşılama günleri sonucunda, bu oran %100’e ulaşmıştır. Ülkemizdeki son poliomyelit olgusu 1998 yılında Ağrı’da görülmüştür.

1988’de 125 ülkede endemik olarak görülen poliomyelit, 2006’da sadece Afganistan, Hindistan, Nijerya, Pakistan’da endemik olarak kalmıştır.

İnkübasyon süresi: 7-10 gündür (4 ile 35 gün arasında değişebilmektedir.).

Çocuk Felci (Poliomyelit) Nasıl Bulaşır?

  • Virüs barındıran dışkılara temas etme şeklinde bulaşır. Hasta bireylerin gaitalarının karıştığı su ve besinlerle bulaşır. Akan suya veya sifonlu tuvaletlere sınırlı erişimi olan bölgelerde yaşayan insanlar, bulaşıcılık açısından daha yüksek risk altındadır. Bunun nedeni bu tip bölgelerde içme suyuna kontamine insanın dışkısının karışabilmesidir.
  • Hasta bireylerin ağız ve boğaz salyalarıyla ve damlacıklarıyla direkt temas sonucu bulaşır. Bunun nedeni virüsün bağırsaklar dışında boğazda da varlığını sürdürebilmesidir.

Bulaştırıcılık Süresi: Bu hastalığa yakalanan kişiler, virüsü 10 hafta (2,5 ay) süre ile yayabilir ve bu süreçte korunmasız bireylere bulaştırabilirler.

Çocuk Felci (Poliomyelit) Belirtileri Nelerdir?

Çocuk felci, felce neden olmayan (nonparalitik) semptomlara sahip olabildiği gibi, sinir sistemine ulaştığı durumlarda felç edici (paralitik) semptomlara da neden olabilir.

Nonparalitik Poliomyelitin Belirti Ve Bulguları

  • İrritabilite (aşırı duyarlılık),
  • Orta derecede ateş,
  • Baş ağrısı,
  • Kusma,
  • Letarji (Uykuya eğimlilik)
  • Boyun, sırt ve ekstremitelerde ağrı,
  • Karın kaslarında gerginlik ve duyarlılık, şeklindedir.

Paralitik Poliomyelitin Belirti Ve Bulguları

Paralitik çocuk felci, omurilikte (spinal çocuk felci), beyin sapında (bulbar çocuk felci) veya her ikisinde (bulbospinal çocuk felci) felce yol açabilir.

Nonparalitik’in belirti bulgularına benzer, bunlara ek olarak;

  • Çeşitli kaslarda asimetrik güçsüzlük,
  • Yüzeyel ve derin reflekslerinin kaybı,
  • Anormal his, karıncalanma, uyuşma gibi (Parestezi)
  • Dokunmaya aşırı duyarlılık,
  • Ani ortaya çıkan işeyememe veya işemeden sonra mesanede önemli miktarda artık idrar kalması durumudur (Üriner retansiyon)
  • Kabızlık (Konstipasyon),
  • Karın gerginliği (Abdominal distansiyon)
  • Bulber tutulumun konuşma, yutma ve solunum fonksiyonlarını etkilemesi görülür.

Post-Poliomyelit Sendromu (PPS) Nedir?

Post-poliomyelit sendromu kısaca PPS,  paralitik poliomyelitten kurtulan bireylerde görülen nörolojik bir hastalıktır.

Genelde polio enfeksiyonu geçiren kişilerin %80’inde post polio sendromu gözlenmektedir.

Akut enfeksiyon döneminden 15 ila 40 yıl sonra ortaya çıkar.

Genel semptomlar yeni ve ilerleyici kas güçsüzlüğü, kas yorgunluğu, genel yorgunluk ve ağrıdır.

Çocuk Felci (Poliomyelit) Tanısı Nasıl konulur?

Gaita ya da boğazdan hücre kültürü alınarak tanı konulur.

Nadiren virüs kan veya beyin-omurilik sıvısında belirlenir.

Çocuk Felci (Poliomyelit) Nasıl Tedavi Edilir?

Çocuk felci hastalığının ne yazık ki bilinen bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Destekleyici tedavi uygulanmaktadır.

En sık kullanılan destekleyici tedaviler:

  • Yatak istirahati,
  • Ağrı kesiciler,
  • Kasları gevşetmek için antispazmodik ilaçlar
  • Solunum için yardımcı olan taşınabilir solunum cihazları (ventilatörler)
  • Yürümeye yardımcı olmak için fizik tedavi veya ateller
  • Kas ağrıları ve spazmları hafifletmek için sıcak su torbaları veya sıcak havlular
  • Etkilenen kaslarda ağrı kontrolü için fizik tedavi
  • Solunum ve pulmoner problemlere yönelik fizik tedavi
  • Akciğer dayanıklılığını arttırmak için pulmoner rehabilitasyon
  • Gelişmiş bacak zayıflığı durumlarında tekerlekli sandalyeye veya başka bir mobilite cihazına ihtiyaç olabilir.

Çocuk Felci (Poliomyelit) Nasıl Önlenir?

Çocuk Felci (Poliomyelit) Aşısı Uygulama Takvimi Nasıldır?

Çocuk felcini önlemenin en iyi yolu aşı olmaktır. Çocuk felcinin iki farklı aşısı bulunmaktadır. Bunlardan ilki Oral Polio Aşısı (OPA), diğeri İnaktif Polio Aşısı (İPA)’dır.

Ülkemizde de etkili bir şekilde uygulanan polio aşılarının aşı takvimleri aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

Oral Çocuk Felci aşısı (OPA) 6. ayını ve 18. ayını tamamlayan bebeklere her uygulamada ikişer damla ağızdan verilmek sureti ile uygulanmaktadır.Canlı aşıdır.Koruyuculuğu %90-95’ tir.

İnaktif Çocuk Felci aşısı (İPA) ise, 2.ayını, 4.ayını, 6.ayını ve 18.ayını tamamlayan bebeklere toplam 4 defa olmak üzere 5’li karma aşı içerisinde koldan kas içi uygulanmaktadır. İlköğretim 1.sınıfta olan çocuklara da 4’lü karma aşı içerisinde bir kere daha yine koldan kas içi yapılmaktadır. Böylece toplamda 5 kere yapılır. Koruyuculuğu %95’tir.

Çocuk Felci (Poliomyelit) Aşısı Yan Etkileri Nelerdir?

Oral Çocuk Felci Aşısı (OPA): Ağır Bağışıklık Yetmezliği olanlarda, kanser tedavisi görenlerde (özellikle lösemi vakaları) uygulanmaması gerekir. Eğer evde kanser tedavisi gören bir aile bireyi varsa, aynı tuvaletin kullanılmaması gerekir. Kanser hastaları ve bu konuda tedavi görenlerin, tedaviye ihtiyacı olmadığı, sağlık durumlarının uygun olduğu dönemlerde yapılmasının bir sakıncası yoktur.

İnaktif Çocuk Felci Aşısı (İPA): Bilinen bir yan etkisi yoktur ve uygulanmaması gereken durum söz konusu değildir.

Yetişkinlerde buna ek olarak, hastalığın yaygın olduğu ülkelere yapılacak yolculuktan 4 hafta önce hayat boyu koruyacak bir doz aşı tekrar yapılmalıdır.

Ayrıca korunma amaçlı olarak,
  • Güvenli gıdalar ve içecek tüketilmelidir.
  • Eller sık sık su ve sabun ile yıkanmalı veya el dezenfektanı kullanılmalıdır.
  • Ellerin temiz olduğuna emin olunmadığında gözlere, buruna veya ağıza dokunulmamalıdır.
  • Öksürme veya hapşırma anında ağız ve burun kol ile (elle değil) kapatılmalıdır.
  • Öpüşme, sarılma veya yemek kapların paylaşılmasından kaçınarak hasta insanlarla yakın temas önlenmelidir.

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/poliomyelitis Erişim Tarihi: 20.05.2020

https://www.seyahatsagligi.gov.tr/site/HastalikDetay/Cocuk-Felci Erişim Tarihi: 20.05.2020

https://asi.saglik.gov.tr/liste/23-%C3%A7ocuk-felci-poliomyelit-hastal%C4%B1%C4%9F%C4%B1-nedir-belirtileri-nelerdir.html Erişim Tarihi: 20.05.2020

Aydın E ,Yerli H , Öztürkeri Ö (2015). Post Polio Sendromu: Olgu Sunumu .ACU Sağlık Bil Derg 2015(4):233-235 (http://acibadem.dergisi.org/uploads/pdf/pdf_AUD_331.pdf )

http://www.poliodernegi.org/images/editorimages/pdf/anasayfa-sss-post-polio-sendromu-hasta-kitapcigi.pdf Erişim Tarihi: 20.05.2020

http://www.polioplace.org/sites/default/files/files/PH19-2pg4-5Tr.pdf Erişim Tarihi: 20.05.2020

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.