Cinsel İstismar Mağduru Çocukların Korunmasına Yönelik Bir Uygulama: Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM)

0 67

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

İnsanoğlunun var oluşundan bu yana istismar hep olagelmiştir. Bu istismar genel anlamda yardıma muhtaç çocuklar, kadınlar, yaşlılar ve savaş mağdurları olmuştur.

Suç ve istismara maruz kalan çocuklar sağlıklı bir toplumun temeli için rehabilite edilmesi önem arz etmektedir. Sağlıklı toplum ve gelecek için ruh sağlığı yerinde çocuklar, bilinçli aile, duyarlı bir sosyal çevre ve tüm bunların korunması ve devamlılığı için yasal düzenleme olmalıdır.

Bu anlamda birçok ülke olduğu gibi ülkemizde de multidisipliner meslekler ile kurulan bir oluşum için çocuk izlem merkezleri kurulmuştur.

Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM) Nedir?

Çocuk izlem merkezi (ÇİM);  cinsel istismara maruz kalan çocukların yaşadıkları travmaları yineleyen şekilde yaşamamaları ve örselenmemeleri açısından çocuğu koruma amacıyla, alanında uzman ve sağlık bakanlığı tarafından sertifikalı öğretim ile belgelenmiş sağlık personelleri tarafından çocuğu biyo-psiko-sosyal yönüyle değerlendirip ilgili kuruma yönlendirerek her şeyi tek çatı altında toplayan bir projedir. Bu çatı içerisinde sağlık, adli ve sosyal işlemleri içermektedir.

Bu işlemleri sağlık yönüyle; Hemşire, Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Psikiyatristi, Psikolog adli yönüyle; Savcılar güvenlik yönüyle; şehirlerde Polis taşra da Jandarma ve sosyal yönüyle; Sosyal çalışmacı/Sosyal Hizmet uzmanları oluşturmaktadır.

Bu işleyişte sağlık bakanlığının açmış olduğu sertifikalı programa “adli görüşmeci” olarak mevzu bahis meslek grupları direkt katılabiliyorken hemşirelik mesleğinde Ruh sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği veya Pediatri Hemşireliği alanında uzmanlığını yapmış hemşireler başvurabilmektedir. İşleyiş bakımından ÇİM’de uzmanlık alanı olmayan, Sağlık Hizmetleri Müdürlüğünün inisiyatifi ile gerekli sayıda hemşire çalıştırabilmektedir.

Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM) Yapısı Nasıldır?  

ÇİM’nde adli görüşme odası, aile görüşme odası, küçük yaş için oyun odası, ergen için oda, dinlenme odası, muayene odası, adli görüşmenin yapıldığı oda, tıbbi muayene odası, aile bekleme odası, savcı odası, idari oda, mutfak, lavabo ve banyo bulunmaktadır.

Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM) İşleyişi Nasıldır?

ÇİM’ inde çocuğun yüksek çıkarları ve mağdur ailelerin verilerinin gizliliği esas alınarak, yazışmalarda mağdur çocukların isimlerinin kullanılmadığı özel yazılımlar kullanılmaktadır. Çocuk İzlem Merkezlerinde çocuk bilgilerinin gizliliği kadar, merkezlerin gizliliği önem arz etmektedir.

İşlem başlatılabilmesi için cinsel istismara yönelik bir ihbar kolluk kuvvetlerine bildirildikten sonra Cumhuriyet başsavcılığı talimatıyla direkt ÇİM’e getirilir ve böylece adli işlem başlamış olur. Adli görüşme öncesi ön görüşmede Hemşire tarafından önceden belirlenmiş olan anamnez formu ile çocuğun gelişimsel dönemi izlenir, bilişsel motor kuvvet hareketleri değerlendirerek adli görüşmeye uygunluğu hakkında bilgi toplanır.

Bu işlem aynı zamanda çocuğun ortama uyumu sağlanır, yaşadığı travmadan uzaklaştırılır, rahatlatılır ve çocuk koopere olması açısından desteklenir. Ön görüşme sadece çocuk ile değil aynı zamanda aile ile de yapılır. Bu bilgiler sosyal, ekonomik ve kültürel anlamda olmakla birlikte ailenin duruma karşı tutum ve davranışları, çocuğun aile içerisinde ki yaşantısı, genel gereksinimlerin belirlenmesi ve olayın çözümü gibi bilgi toplanarak adli görüşme için çocuktan sözel, aileden yazılı onam alınır.

Görüşme sonrası toplanan veriler kesin tarih ve saat belirtilmek suretiyle raporlanır ve ilgili kuruma(çocuk esirgeme, sosyal hizmet vb.) gönderilir. Ülkemiz, muhafazakâr bir yapı göstermesi, dışlanma, onaylanmama vb. gibi sebeplerden ötürü bu onayı vermemekte ısrarcı olabilmektedir.

Adli görüşme; uzman tarafından aynalı bir odada ses ve görüntü kaydı yapılmak suretiyle çocuktan ifade alınır. Çocuğun avukatı, psikiyatr veya adli tıp uzmanı, savcı ve kolluk kuvveti aynanın arka kısmında bulunarak İfadeyi izler ve takip eder. Bu görüşme sırasında adli görüşmecinin kulağında bulunan kulaklık yardımıyla ifadeyi izleyenler tarafından ek soru sorularak eksik bilgi akışı engellenmiş olur. Adli görüşme sonrası çocuğun muayenesi hekim tarafından yapılarak tedavi ve rehabilitasyon kararı bu merkezde alınır ve gerekli kuruma yönlendirilir.

Sonuç olarak; cinsel istismar çocuk ruh sağlığı, dönemsel gelişimi ve toplumun geleceği açısından olumsuz etkilere sahiptir. Bu olumsuz etkiler birçok araştırma konusu olup yaşanan bu olumsuz deneyim çocuğun fiziksel gelişimine etki sağlamasının yanı sıra psikolojik ve fiziksel hastalıklara sebep olmaktadır.

Christian ve ark. (2011) göre yaşanan istismar sonrası yetişkinlikte depresyon, uyku bozuklukları, anksiyete bozuklukları, suicidal girişimler ve cinsel fonksiyon, cinsel tutum ve davranış bozukluğu sergileyebildikleri saptanmıştır.

Tüm bu olumsuz etkiler düşünüldüğünde çocuk izlem merkezlerinin önemini belirtmekle beraber yaşanan aksaklıklarının belirlenmesi açısından çalışmalara yer verilmesi gerekmektedir. Aynı zamanda toplum sağlığı açısından sağlık personellerinin bilinçlenmesi ve hizmet içi eğitim alması önem arz etmektedir.

Christian, Cindy.; James, Crawford.; Emalee, Flaherty.; Rich, Kaplan.; Robert, D.Sege ve Ark., (2011), “Protecting Children from Sexual Abuse By Health Core Providers” Child Abuse and Neglect Pediatrics.

Polat, O., (2007), Tüm Boyutlarıyla Çocuk İstismarı 2 Önleme ve Rehabilitasyon, Seçkin Yayıncılık, Ankara.

Topdemir C.(2016), İstismar Mağduru Çocuğun Korunmasında Bir Uygulama: Çocuk İzlem Merkezi(ÇİM),Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi 4(3).

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.