Çağımızın Hastalığı Obezite: Nedenleri, Tanı Kriterleri, 10 Yaşam Tarzı Değişikliği

0 2.876

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Obezite 21. Yüzyılın en önemli toplumsal salgınıdır ve yıldan yıla giderek artış göstermektedir. Obezite özellikle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde fiziksel aktivitenin azalması, yüksek kalorili ve hazır beslenmeyle birlikte çocukluk çağından yetişkinlik çağına kadar tüm yaş gruplarında oluşum göstererek insan sağlığını etkilemektedir.

DSÖ verilerine göre dünya genelinde obezite sıklığı (beden kitle indeksi [BKİ] ≥ 30 kg/m2 ) 1975 yılından sonraki 40 yıllık dönemde yaklaşık üç kat artmıştır. Yapılan araştırmaların da gösterdiği üzere obezite çağımızın önemli bir halk sağlığı sorunudur.

Obezite Nedir?

Uzun dönemli aşırı beslenme obezitenin birincil kaynağını oluştururken hareketsiz yaşam, genetik yatkınlık, hormonal ve metabolik hastalıklar obeziteye neden olan diğer etmenlerdir.

Obezite yani şişmanlık aslında sadece vücut ağırlığının aşırı artışı değil vücuttaki yağ dokusunun anormal ve aşırı artışı olarak tanımlanmaktadır.

Obezite basit deyimle enerji dengesizliği sonucunda vücut yağ dokusunun aşırı artmasıyla karakterize bir hastalıktır.

Obeziteye Nedenleri

  • Cinsiyet
  • Yaş
  • Genetik
  • Hormonal hastalıklar
  • Metabolik hastalıklar
  • Tiroid hastalıkları
  • Sık aralıklarla çok düşük enerjili diyetler
  • Düzensiz beslenme
  • Fiziksel hareket azlığı
  • Doğum sayısı ve doğumlar arası süre
  • Kullanılan bazı antidepresanlar gibi faktörler obezite oluşumuna neden olmaktadır.

Obezitenin Hangi Sağlık Sorunlarına Neden Olur?

Obezitenin vücutta etkilemediği organ ve sistem yoktur. Sağlıklı yeme alışkanlığı olan, düzenli egzersiz yapan bireylerin yağ doku hücreleri insülin direnci ve ateroskleroza (damar tıkanıklığı) karşı koruyucu hormonlar üretmektedir. Sürekli aşırı enerji alımı aşırı yağ depolanmasına sebep olarak kas, karaciğer, pankreas gibi birçok doku ve organda metabolik ve yapısal bozulmalara sebep olmaktadır. Doku ve organların aşırı yağlanması ve hormonal metabolizması bozulması sonucunda hastalıklar oluşmaya başlar. Bu hastalıklar:

  • Karaciğer, pankreas ve kas yağlanması
  • İnsülin direnci
  • Tip 2 diyabet (Şeker Hastalığı)
  • Hipertansiyon
  • Hiperlipidemi
  • Hormonal bozukluklar
  • Solunum yetmezliği
  • Uyku apnesi sendromu
  • Ateroskleroz
  • Kalp-damar hastalıkları
  • Depresyon
İlişkili Diğer İçerikler

Gibi birçok sağlık sorunu obeziteyle beraber baş göstermektedir.

Obezitenin Tanı Kriterleri Nelerdir?

Obezite değerlendirilirken sadece BKI sınıflaması kullanmak yanlış bir sınıflandırmaya sebep olabilmektedir. BKI hesabı ile sadece boya göre vücut ağırlığı değerlendirilir. Obezitenin değerlendirilmesinde bir diğer ölçüt olarak Antropometrik ölçüm olan bel çevresi ölçümü kullanılmaktadır.  Bel çevresi abdominal yağlanmanın bir göstergesidir ve büyük önem taşımaktadır. Abdominal yağlanma organ çevresi yağlanması demektir. Abdominal yağlanma arttıkça kalp damar hastalıkları, insülin direnci, Tip 2 DM (şeker hastalığı) oluşma riski artar.

Bel çevresi kadınlarda 80 cm erkeklerde 94 cm üzerine çıkması obezite ve diğer hastalıklar için riskin oluşmaya başladığını göstermektedir.

BKI yani beden kitle indeksi vücut ağırlığının (kg) boyun metre cinsinden karesine bölünerek hesaplanır.  BKI sınıflaması vücut ağırlığının değerlendirilmesinde sıklıkla kullanılan bir yöntemdir.

  • <18,5 kg/m2- ZAYIF
  • 18.5 – 24,9 kg/m2– NORMAL
  • 25 – 29,9 kg/m2– HAFİF ŞİŞMAN
  • ≥ 30 kg/m2 – ŞİŞMAN

Obeziteyi Nasıl Önleyebiliriz?

Obezitenin önlenmesinde birinci basamak yaşam tarzı değişikliğidir. Yaşam tarzı değişmediği sürece kilo kaybı uzun süreli sağlanamaz.

Obeziteyi Önlemek İçin Değiştirebileceğiniz 10 Yaşam Tarzı Değişikliği

  1. İnaktif yaşamı geride bırakın ve düzenli egzersiz yapın
  2. Yüksek glisemik indeksli besinler yerine düşük glisemik indeksli besinler tercih edin
  3. Şerbetli tatlılar yerine sütlü tatlılar tercih edin
  4. Beyaz çikolata yerine bitter çikolata tercih edin
  5. Uzun süreli açıktan kaçının, ara öğünler yapın
  6. Sağlıklı atıştırmalıklar tercih edin
  7. Ara öğünlerde çikolata veya şekerli besinler yerine kuru meyve veya mevsim meyvelerini tercih edin
  8. Yemeklerin yağını azaltın
  9. Kızartma yerine fırında pişirme, buharda pişirme yöntemlerini tercih edin
  10. Yüksek posalı beslenin

Killgore WD, Young AD, Femia LA, Bogorodzki P, Rogowska J, Yurgelun-Todd DA. Cortical and limbic activation during viewing of high- versus lowcalorie foods. Neuroimage, 19: 1381-1394, 2003

Guyton AC, Hall JE. Textbook of Medical Physiology. İstanbul, Nobel Kitapevi, 2001:797-800

Altunkaynak, B. Z., & Özbek, E. (2006). Obezite: nedenleri ve tedavi seçenekleri. Van Tıp Dergisi, 13(4), 138-142.

R, Serter, (2003), Obezite Atlası, S.B. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Kliniği

Kayar, H., S, Utku. (2013). Çağımızın hastalığı obezite ve tedavisi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(2).

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.