Bir Psikolojik İstismar Türü Olarak Gaslighting Nedir ve İşaretleri Nelerdir?

0 1.803

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Merhaba sevgili okurlar,

Bugün sizlere toplum içerisinde sıklıkla görülen ve covid-19 pandemi süreciyle yaygınlığının artmış olduğu gaslighting kavramından bahsetmeye çalışacağım. Şimdiden tüm okurlara keyifli okumalar diliyorum.

Gaslighting Nedir?

Gaslighting kavramı; toksik, narsist kişiler tarafından bireylerin sanrıya(yanılsamaya) zorlanarak kendi ruh sağlığı hakkında şüpheye düşmesine ve çevresinde gelişen olaylar hakkında yanlış düşünceler geliştirmesine yol açmasına denilmektedir. Bireyler genellikle psikolojik şiddet uyguladıkları kişileri manipüle ederek, şüphe tohumlarını bilinçlerine yerleştirirler ve bu tohumların yeşermesiyle birlikte, bireyin bakış açısı ve düşünceleri değişerek duygusal istismara maruz kalmaktadırlar.

Türkçe tam karşılığı olmasa da Gaz Lambası ya da Gaz Işığı olarak tanımlanabilen Gaslihting, 1938 yılında oynanan Gas Light adlı tiyatro oyunuyla literatüre girmiştir. 1940 yılında ise, İngilizlere ait olan ve Thorold Dickinson’ın yönetmenliğini yaptığı bir psikolojik gerilim filmine uyarlanmıştır. Film ise çeşitli manipülasyon taktikleri kullanarak eşinin kendisinden ve nihayet gerçeklikten şüphe etmesini sağlayan bir kocayı konu alarak eşine uyguladığı psikolojik istismardan bahsetmektedir.

Gaslighting, istismarcı tarafından yaşanan olayların üzerinden tekrar geçilerek ya da durumla ilgili verilen tepkilerin doğruluğunu, yanlışlılığını karşısındaki bireye sorgulatarak sanrılar oluşturup onu manipüle etmesiyle ortaya çıkmaktadır. Başka bir türü olarak da bireyi sınırlayıp, kısıtlayarak kendisine bağımlı hale getirip, karşısındaki bireyi istismar etmesiyle de görülmektedir.

Gaslighting İşaretleri Nelerdir?

  • Eylemleri sözleriyle uyuşmuyorsa,
  • Başkalarını size karşı, sizi başkalarına karşı kullanıyorsa,
  • Kendi yaptıkları olumsuz eylemlerle ilgili olarak sizi suçluyorsa,
  • Aklınızı kaybettiğinizi, doğru olduğundan emin olduğunuz olaylarda bile yanıldığınızı söylüyorsa,
  • Kimseye güvenmemeniz gerektiğini, diğer herkesin yalancı olduğunu vurguluyorsa,
  • İnsanlarla aranıza mesafe koymaya çalışıyor, sizi yalnızlaştırmaya çalışıyorsa,
  • Her şeyden şüphe ediyor ve sizi de çevrenizdeki her şeyi sorgulamaya itiyorsa,
  • Önemsediğiniz insanlara, çocuklarınıza, işinize, sahip olduğunuz statünüze saldırgan tanımlamalar yapıyorsa,
  • Açık açık ve sık sık yalan söylüyorsa ve siz yakaladığınızda bile kabul etmiyorsa,
  • Söylediğiniz, yaptığınız her şey için sizi aşağılıyor, küçümsüyor ve değersizleştiriyorsa, durup düşünelim yoksa psikolojik istismara mı uğruyorum?

Gaslighting’i fark etmek zor olabilir fakat kendi duygu, düşünce ve davranışlarımızı gözden geçirip, üzerine düşünme fırsatını kendimize verdiğimizde olaylar karşısında tekrarlayan davranışlarımızın, verdiğimiz cevapların farkında olarak istismara uğradığımızı anlayabiliriz. Bu durumla karşı karşıya kaldığımız zaman mutlaka alanında uzmanlaşmış sağlık profesyonellerinden yardım alınarak, sorun çözüme kavuşturulabilmektedir. Çözüm süreci uzun ve sancılı olabilir, fakat bu süreçte bireyin aile ve yakınları tarafından destekleriyle başarılı şekilde geçirilmektedir.

Tüm okurlara keyifli, sağlıklı günler dilerim.

Spear, A.D. (2020). Gaslighting, Confabulation, and Epistemic Innocence. Topoi, 39, 229–241.

Stark, C.A. (2019). Gaslighting, misogyny, and psycho- logical oppression. The monist, 102(2): 221-35.

Stern, R. (2018). The Gaslight Effect: How to Spot and Survive the Hidden Manipulation Others Use to Control Your Life. New York: Harmony Books.

Akiş, A. D. & Öztürk, E. (2021). Patolojik Narsisizm: Duygusal İstismar ve “Gaslighting” Perspektifinden Kapsamlı Bir Değerlendirme. Artuklu İnsan ve Toplum Bilim Dergisi, 6 (2), 1- 31.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.