Basit Şizofreni: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

0 4.464

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Şizofreni; ruhsal durumun hemen tüm alanlarında belirti ve bulgular gösteren, önemli ruh sağlığı sorunları yaratan, birey kadar toplumu da etkileyen, sıklıkla genç yaşta başlayan, her iki cinste de benzer oranla ortaya çıkan, gidiş ve sonlanışı hastadan hastaya ve süreç içinde değişen, henüz etiyolojisi tam olarak bilinmeyen ve önemli ölçüde yeti yitimine yol açan bir toplum sağlığı sorunudur.

Şizofreni klinik olarak; karakteristik düşünce ve algı bozuklukları, motor anomaliler, bilişsel bozulmalar, apati, kısıtlanmış duygusal dışa vurum ve sosyal izolasyonu kapsayan bulgu ve belirtiler kümesi ile kendisini göstermektedir. Olağan işlevlerde aşırılık ya da çarpıklık olarak bilinen pozitif belirtiler; sanrı, halüsinasyon, konuşmada bozukluk ve davranış problemlerini içermektedir. Olağan işlevlerin azalması ya da yitimi şeklinde tanımlanan negatif belirtiler ise; duygusal tepkilerde azalma, düşünce fakirliği, dikkat bozukluğu, düşük öz bakım, istenç eksikliği ve toplumsal geri çekilme şeklinde kendini göstermektedir.

Şizofreni her türlü toplumda en sık görülen ruhsal bozukluklardan olmasına rağmen sıklık ve yaygınlık üzerine yapılan çalışmalar değişkendir; yapılan çalışmalarda bir yıllık yaygınlığı %1 ve yaşam boyu yaygınlığı %1,5 olarak kabul görmektedir. Şizofreni tek başına çok geniş bir küme olduğu ve anlaşılması zor olduğu için çeşitli alt dallara ayrılmıştır. Basit şizofreni de bunlardan birisidir. Basit şizofreniyi inceleyeceğiz.

Basit Şizofreni Nedir?

Eski adı “dementia precoce” yani erken bunama olan ‘Şizofreni’ hastalığının bir alt sınıflandırması olarak kabul edilir. Diem, Bleuler ve Kraepelin’den sonra basit şizofreni, sınıflandırma sistemlerine varlığını kabul ettirmiştir. Genelde tam olarak bir tanı ölçütü yoktur ancak bazı ülkelerde tanı olarak kabul edilir.

DSM-I’de basit şizofreni, dış bağlantı ve ilgilerin azalması, insani ilişkilerde yoksullaşma ile kendin gösteren, apati ve kaygısızlığın eşlik ettiği ancak varsanı ve sanrıların eşlik etmediği psikotik bir süreçtir.

Dünya Sağlık Örgütü tarafından dokuz ülkede yürütülen ve 811 hastayı kapsayan şizofreninin Uluslararası Pilot Çalışmasında, basit şizofreni sıklığı %4 olarak bulunmuştur.

Basit Şizofreni Belirtileri Nelerdir?

Sadece negatif belirtilerin olduğu;

  • Sosyal izolasyon, ilgisizlik, isteksizlik, aldırmazlık,
  • Öz bakım eksikliği, giyim kuşama dikkat etmeme,
  • Belirgin ilgi enerji ve dürtü eksikliği, konuşma içeriğinde fakirleşme, düşüncede fakirleşme,
  • Künt ya da uygunsuz duygulanım, kültürel normlara uymayan büyüsel düşünceler veya batıl inançlar,
  • Bulguların en az 6 ay sürüyor olması, rol işlevlerinde belirgin bozulma ile kendini gösteren bir hastalıktır.
  • Algı, düşünce, hareket ve konuşma bozuklukları görülmez.

Belirtiler daha çok ergenlik döneminde yavaş yavaş sinsi bir şekilde başlar, ilerleyicidir. Zamanla tablo ağırlaşarak hasta; sorumsuz, kaygısız, içe dönük bir bireye dönüşür. Bu hastaların fark edilmesi ve tedavi sürecinin başlaması güçtür. Çünkü basit şizofreni hakkında bilgisi olmayan aileler, çocuklarının bu aksi durumlarını ergenliğinden dolayı diye düşünüp tedaviye gerek duymayabilirler. Çünkü hastalık sinsi bir şekilde ve ergenlik dönemindeki kişilerde daha çok görülür. Evde bu belirtileri taşıyan birey, ailesi tarafından ergenlik dönemini ağır yaşadığını, eve gelip direk odasına geçmesinin veya iletişim kurmamasının, sadece gelişimsel bir kriz olduğunu düşünerek tedaviyi geciktirebilirler.

Basit Şizofreni Nasıl Tedavi Edilir?

Şizofrenide akut dönem tedavi süreci dört ana hedefe sahiptir.

  1. Semptomların yatıştırılması,
  2. Davranış bozukluklarının tedavisi,
  3. Doz ayarlaması ve ilaç seçimi ile kısa ve uzun süreli tedavi planının yapılması,
  4. Atağın düzelmesinin sağlanması

Basit Şizofrenide Tedavi Yaklaşımları Nelerdir?

  • Farmakolojik tedavi( antipsikotik, benzodiazepin, antikonvülzanlar)
  • Elektrokonvulsif tedavi (EKT)
  • Psikoterapiler (Bireysel psikoterapi, içe yönelimli psikoterapiler, grup psikoterapileri)
  • Aile terapisi
  • Psikososyal beceri eğitimi

Soygür, H., Alptekin, K., Atbaşoğlu, E. C., & Herken, H. (2007). Şizofreni Ve Diğer Psikotik Bozukluklar. 1. Baskı. Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları, 500.

Karakuş, G., Kocal, Y., & Damla, S. E. R. T. (2017). Şizofreni: Etyoloji, Klinik Özellikler Ve Tedavi. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 26(2), 251-267.

Kızıl, E. T. Ö. (2006). Basit Şizofreni. Klinik Psikiyatri Dergisi, 9, 82-88.

Summakoğlu, D., & Ertuğrul, B. (2018). Şizofreni Ve Tedavisi. Lectio Scientific, 2(1), 43-61.

Hilal, S. E. K. İ., & Ayhan, D. (2020). Şizofreni İle İlgili Hemşirelik Lisansüstü Tezlerinin Özellikleri. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Ve Araştırmaları Dergisi, 2(1), 12-25.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.