Bağışıklık Nedir Ve Bağışıklık Tipleri Nelerdir?

0 43

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Koronavirüs Pandemisinde bağışıklık popüler gündemden asla düşmeyen bir konu oldu. Özellikle de pandemi döneminde insanlar bağışıklık konusuna daha hassas bir yaklaşım sergiliyorlar. Bu hassasiyetin artması ile doğru orantılı olarak sosyal mecralarda ve televizyonda da bilgi kirliliği inanılmaz bir biçimde artmış durumda. Bu yazıyı temel düzeyde size bağışıklık üzerine fikir vermesi için hazırladım.

Bağışıklık Nedir?

Mikroorganizmalar, mantar, bakteri ve virüs gibi birçok hastalık yapan patojenleri barındıran bir sınıftır. İnsan vücudu bu patojenlerle devamlı temas halindedir. Özellikle de vücudun dışarıya açılan kısımlarında bolca bulunurlar. Bu patojenler zamanla insan vücudunu işgal etmeye kalkışabilirler. Vücut ise buna tepki olarak birçok defans geliştirir. Bu duruma bağışıklık denir. ,

Bağışıklık sistemi ise, vücuda giren patojenlere karşı antikor adı verilen proteinleri çeşitli yollarla serbest bırakarak, vücudu hastalığa karşı koruyan sistemin adıdır.

Bağışıklık sistemi temel olarak ikiye ayrılır;

  • Edinilmiş Bağışıklık Sistemi ve
  • Doğal Bağışıklık Sistemi

Edinilmiş Bağışıklık Sistemi

Mikroorganizmalar insanın olduğu her yerde bulunmaktadır. Doğduğumuz andan itibaren bu patojenlere maruz kalırız. Bazı durumlarda vücut ilk seferde bu patojenlere karşı bir savunma üretemez. Ancak ilk saldırıyı atlattıktan sonra bu patojenleri hafızasına kaydeder. Daha sonra eğer bu mikroorganizma ile bir daha karşılaşırsa bu hafıza sayesinde etkili bir defans ortaya koyar. Bu bağışıklık sistemine edinilmiş bağışıklık sistemi denir.

Edinilmiş bağışıklık sistemi iki alt başlığa ayrılır.

  1. Aktif Bağışıklık

Bireye aşılama yapılması veya enfeksiyon geçirilmesi ile elde edilir.

  1. Pasif Bağışıklık

Enfeksiyon geçirmiş bireyden alınan serum veya hücrelerin bağışıklığı olmayan birine verilmesi ile elde edilir.

Edinilmiş bağışıklık sisteminde bulunan hücreler, beyaz kan hücrelerinden kök alan lenfositlerdir. Bu hücrelerin içerisinde iki temel hücre vardır.

B Lenfositleri

  • Sistemde özellikle humoral denilen hücre dışı bağışıklık kısmında rol oynar.
  • Antikor üretiminden sorumlu lenfosittir.
  • Üzerinde antijen seçici reseptörler bulunur. Bu reseptör sayesinde istenilen patojene defans yapar.
  • Kemik iliğinde üretilir ve yıkılır.

T Lenfositleri

  • Sistemde özellikle hücre içindeki bağışıklık kısmında rol oynar.
  • Sitotoksik T hücreleri (CD8+ protein) ve yardımcı T hücreleri (CD4+ protein) olarak iki farklı hücre tipine ayrılır.
  • Kemik iliğinde üretilir daha sonra timus bezine gider ve ömrü bittiğinde tekrar kemik iliğinde parçalanır.

Bu iki lenfosit dışında sistemde bir de antijen sunan hücreler (APC) yer alır. Bu hücreler epitel dokuya özgüdür ve üzerinde MHC reseptörü bulunan antijenleri fagositoz veya endositoz yoluyla parçalayarak T lenfositlerine getirir.

Doğal Bağışıklık Sistemi

Patojenlere karşı spesifik olmayan yollarla savunma yapılan sistemdir. Doğuştan gelen bu sistem, patojenleri DNA’dan gelen bilgilerle tanır ve onlara karşı yanıt oluşturur. Bu sistem, patojenlere karşı anlık ve kısa süreli savunma yapar. Bu sistem üzerinde genetik faktörler etkilidir. 4 ana hücre grubu doğal bağışıklık sistemini oluşturur.

  1. Nötrofiller

  • Sistemin %50-%70’lik kısmını oluşturur.
  • Bakteri ve mantarlarda etkilidir.
  • Enfeksiyonun gerçekleştiği yere ulaşan ilk hücre tipidir.
  1. Makrofajlar

  • Kan dolaşımındaki veya dokuda enfeksiyonlarda etkilidir.
  • Kan dolaşımında monosit adını alırlar.
  • En becerikli fagositlerdir ve bakterilerin, mikropların ya da diğer hücrelerin önemli miktardaki sayılarını fagosite ederler.
  1. Doğal Öldürücü Hücreler (Natural Killer Cells)

  • Kanda bulunan lenfositlerin %10’luk kısmını oluştururlar.
  • Kanser hücreleri üzerinde etkilidirler.
  • Doğrudan mikroorganizmaya saldırmazlar, mikroorganizmanın enfekte ettiği hücreye saldırırlar.
  1. Dentritik Hücreler
  • Dış çevreyle iletişimde olan dokularda bulunan fagosötik hücrelerdir.

Kısaca bağışıklık sisteminin fizyolojisinden bahsettim. Bu bağışıklığı desteklemek maksadıyla birkaç faaliyette bulunulabilirsiniz.

  • Spor yapmak,
  • Uyku süresini iyi ayarlamak,
  • Stresten, alkolden ve sigaradan uzak durmak
  • Doğal ürünlerden faydalanmak veya destekleyici gıda takviyesi almak bu faaliyetlerden birkaçı. Lakin bunlarda aşırıya kaçınılması olumsuz etkilere sebep olabilir.

Francisco A., Hans C. Adaptive immunity. Journal of Allergy and Clinical Immunology. Volume 125, Issue 2, Supplement 2, February 2010, Pages S33-S40.                    Retrived from https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0091674909014055 

www.healio.com – The İmmune System – 01.11.2020 tarihinde erişim adresi: https://www.healio.com/hematology-oncology/learn-immuno-oncology/the-immune-system/inflammation

www.betterhealth.vic.gov.au – Immune System Explanied – 01.11.2020 tarihinde erişim adresi: https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/immune-system#:~:text=The%20immune%20system%20is%20a,it%20enters%20the%20body%20ag

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.