Alzheimer’dan Kaçınmak İsteyenler İçin Öneriler

0

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yapacağınız bir şeyi unutmaya başladığınızda ne düşünüyorsunuz?

“Bunuyor muyum?

Alzheimer olacak mıyım?

Ya olursam ne olacak?

Daha şimdiden böyleyim, on yıl sonrasını kestiremiyorum. Büyük dedemde görmüştüm. İsimlerimizi bırak, yemek yemeyi dahi unutmuştu.”

Çok yoğun olduğunuz, kendinizi bitkin hissettiğiniz, kafanızın içerisinden binlerce düşüncenin geçtiği, halletmeniz gereken birçok sorumluluğa dair aynı anda bir çözüme ulaşmaya çalıştığınız zamanları hatırlıyor musunuz? Peki hiç dikkat ettiniz mi, bu zamanlarda unutkanlığınız daha da artmış mıydı? Bir odadan diğer odaya mekik dokurken oraya niçin gittiğinizi hatırlamadığınız oldu mu? Dalgınlıkla elinizdeki saç kurutma makinesini buzdolabına götürdüğünüz, kıyafet ütülemek için prize telefon şarjını taktığınız, bunu fark ettiğinizde durup düşündüğünüz oldu mu? Endişelenmeyin. Bunları hepimiz yaşıyoruz.

İnsan, düşünmeye dayalı bir varlık. Ancak beyin her ne kadar muhteşem bir dizayna sahip olsa da aynı anda düşünebileceği şeylerin kapasitesi sınırlı. Siz oturup markete gitmeyi, ardından gelip telefonunuzu şarja takmayı, hemen arkasından kargoya vereceğiniz paketinizi bir anda düşünmeye başlarsanız sizce de prize ütü yerine telefon şarjı takmanız fazlasıyla normal değil mi?

İnsanın hangi durumda, hangi ruh halinde, hangi sosyal konumun içerisinde, nerede olduğu dahi hafızasının etkinliğinde önemli bir yer kat eder. Bu noktada, yoğun bir düşünme temposundayken sizi ara ara yoklayan unutkanlığın normal olduğunu belirtmekte fayda var. Bu doğrultuda hissettiğiniz “Alzheimer olacak mıyım? Tüm bunlar onun belirtisi mi?” endişesinden ancak normal dışı olan unutkanlığı bilerek sıyrılabilirsiniz.

Peki nedir bu normal dışı durumlar, ne zaman endişelenmeniz gerek?

Alzheimer Nedir Ve Kaçınılmaz Bir Hastalık Mıdır?

Demans (bunama) ve buna bağlı olarak gelişen Alzheimer hastalığı zihinsel süreçlerde gerilemeye sebep olan bir hastalıktır. Oluşumundaki risk faktörlerinden söz ettiğimiz zaman ileri yaş, genetik yatkınlık ve down sendromunu kesin sebepler olarak sayabiliriz.  Bunların yanı sıra muhtemel olduğu düşünülen diğer sebepler arasında düşük eğitim düzeyi, kafa travması, depresyon, yüksek tansiyon, diyabet, radyasyona maruz kalmak, enfeksiyon, düşük antioksidan düzeyi, tiroit yüksekliği gibi faktörler ele alınabilir. Ancak bunlara sahip olan herkesin, yaşlanan her bireyin Alzheimer olması beklenemez.

Alzheimer olan bir bireyin kişileri hatırlama, bulunduğu yeri anımsama, zaman ve mekâna adapte olmasında güçlükler yaşanabilir.  Öyle ki erken tanılama yapılmadığı zaman bu güçlükler kişinin daha sonra bir bakım vericiye bağlı olmasına ve yaşam standartlarında engellerin oluşmasına da sebep olur. Ancak Alzheimer’a dair belirtiler yalnızca unutkanlık ile sınırlı değildir. Çabuk öfkelenme, ilgisiz davranma, yazma ve konuşmada bozulma, günlük aktiviteleri yerine getirmede sorunlar yaşama gibi durumlar söz konusu olduğunda da Alzheimer riskinden bahsedilmektedir.

Bu riskleri bilmek, erken tanılama yardımıyla oluşabilecek zihinsel gerilemeyi minimuma indirmek aslında kişinin tam da kendisinin elinde.

Alzheimer Riskini Nasıl Azaltabilirsiniz?

  • Haftanın en az beş günü fiziksel egzersiz yapın. Bu bir hafif ya da hızlı tempolu bir yürüyüş olur, yüzme olur, koşu olur, bisiklet sürme olur, hiç fark etmez. Beyninizin sağlıklı bir biçimde kanlanabilmesi için ihtiyaç duyduğu oksijeni ona verin.
  • Sigarayı bırakın. Sigarayı bırakmak hiçbir zaman geç değildir. Bu konuda zorlanıyorsanız sigara bırakma hattı, sigara bırakma poliklinikleri gibi ilgili birimlere başvurabilirsiniz.
  • Moralinizi yüksek tutun. Depresyon ve etrafınızdaki stres kaynaklarını kendinizden uzaklaştırın. Bunun için çeşitli meditasyonlar yapabilir, sizi mutlu eden aktivitelere vakit ayırabilirsiniz.
  • Yüksek tansiyonunuzu kontrol altında tutmaya özen gösterin. Tuzlu besinler tüketmekten kaçınıp kafein alımını azaltabilirsiniz. Midenizi rahatsız edecek hamur işini kontrollü bir şekilde tüketip sakatatlardan olabildiğince uzak kalmalısınız.
  • Beden kitle indeksinizi, sağlıklı değer aralığında tutmaya özen gösterin. Bu aralığın 18,5 – 24,9 arasında olduğunu bilinç Eğer kilo veremiyor, obezite riski ile karşı karşıya kalıyorsanız bir diyetisyene başvurarak size özel bir beslenme programıyla sağlıklı kilo aralığınıza gelebilirsiniz.
  • Beyin sağlığınızı koruyabilmek için baklagiller, çilek, dut, fındık, zeytinyağı, tavuk, tam tahıllı besinleri tüketebilirsiniz. Mümkünse haftada en az bir öğün balık yiyin ve her gün yeşil yapraklı sebze tüketin. Balık size ihtiyacınız olan omega-3’ü vererek zihinsel gerilemeyi engeller. Yeşil yapraklı sebzeler ise güçlü bir antioksidan kaynağıdır.
  • Tereyağı ve katı margarinlerden uzak kalmalı, dondurulmuş gıda, hamur işi ve tatlılarla aranıza belirli bir sınır çekerek tüketimini azaltmalısınız.
  • Uyuduğunuz saate dikkat etmeye özen gösterin. Uyku kişinin günlük hayatındaki olayları algılamasında bile büyük bir etkiye sahiptir.
  • Her gün yaptığınız fiziksel egzersizin dışında zihinsel egzersiz yapmayı da ihmal etmeyin. Bu aktiviteler size bir çeşit sınav olarak gelebilir ancak gün içerisinde bunları alışkanlık haline getirmek ve hoşlanacağız aktiviteleri bulmak zamanı değerlendirmenize de fayda sağlayacaktır. (Sayı-sembol egzersizleri, kelime hatırlama ve anımsatma egzersizleri, kelimeleri anlamlarına göre gruplandırma, kelime çağrışımı, sudoku, bulmaca vb.)

Alzheimer riskini azaltabilmek söz konusuyken tamamıyla kaçınılmaz olduğundan bahsetmek mümkün değildir. Her yaşlanma beraberinde Alzheimer’ı getirmez. Ancak artan yaş ile var olan unutkanlık durumlarını göz ardı etmemek gerekir. Bu tür durumlar yoğunlaşmaya başladığı vakitte lütfen daha da artmasını beklemeden bir nöroloji hekimine başvurun.

Sağlıkla kalmanız dileğiyle.

Akbay, G. D. Alzheimer Hastalığında B12 Vitamini Eksikliği. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 4(3).

Alıcılar, H. E., & Çalışkan, D. Alzheimer Hastalığı Ve Korunma Stratejileri. Sted/Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 30(2), 107-115.

Arıoğul, S. (2003). Alzheimer Tip Demansta Risk Faktörleri. 5. Ulusal İç Hastalıkları Kongresi Kitabı, 102-105.

Canbolat, E., & Yardımcı, H. (2016). Alzheimer Hastalığı Ve Koruyucu Besin Öğeleri. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(2), 139-145.

Simmons, S,. Mansbach, W. Ve Lyons, J. (2020). Brain Health As You Age.

Taneli, B. Geriatrik Psikiatri’de Alzheimer Hastalığı Ve Önleme Stratejileri.

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.