Alzheimer Hastalığının Evrelerine Göre Belirtileri Ve Hasta Yakınlarının Dikkat Etmesi Gerekenler Nelerdir?

0 5.689

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Fahriye Evcen ve Özcan Deniz’in ‘Evim Sensin’ filmini biliyorsunuzdur. Bu filmde Fahriye Evcen demansın bir türüne yakalanıyordu. Sonrasında eşyaları unutma ile başlayan bir sürecin sonunda sevdiklerini unutan bir yapıya kadar süreci filmde görebiliyorduk.
Demans aslında bir hastalığa işaret eden yapı değildir. Demans birçok hastalığı içinde barındıran genel bir çerçeveyi tanımlar .

Buradan hareketle bu yazımda demansın başka bir türü olan Alzheimer Hastalığından ve Alzheimer Hastalığının evrelerine göre neler yapmamız gerektiğinden bahsedeceğim.

Alzheimer Hastalığı Nedir?

Halk arasında ‘’bunama’’ olarak bilinen demansın bir türü olan Alzheimer hastalığı, beyin hücrelerinde yani nöronlarda dejenerasyon sonucu bireyin belleğinde,algılayışında birtakım bozukluklara yol açan kronik bir hastalıktır.

Alzheimer’ı erken, orta / ilerleyici ve ileri evre olarak 3 kısımda inceleyebiliriz.

Alzheimer Hastalığının Erken Evresinde Nelere Dikkat Edilmeli?

  • Kişinin fark edebileceği derecede unutkanlık
  • İlgisizlik, dikkatte azalma
  • Aile bireylerinin adını hatırlamakta zorluk yaşama

Alzheimer Hastalığının Orta /İlerleyici Evresinde Nelere Dikkat Edilmeli?

  • Eşyaları kaybetme
  • Konfüzyon hali
  • Çabuk sinirlenme
  • Tekrarlayıcı fiziksel hareketler
  • Doyup doymadığını anlayamama,anımsayamama
  • Kaybolma
  • Paranoid düşüncelerden dolayı sosyal ilişkilerde bozulma

Alzheimer Hastalığının İleri Evresinde Nelere Dikkat Edilmeli?

  • Yemek yeme, giyinme güçlüğü
  • İletişimde ileri derecede bozulma
  • İdrar ve dışkı inkontinansı
  • Bebeklikte görülen emme ve yakalama gibi ilkel reflekslerin ortaya çıkması
  • Zaman ve mekân kavramının sık sık yitirilmesi
  • Yatağa bağımlılık görülür.

Bu saydığımız semptomların sırayla gelişmesi hem aile için hem birey için yaşam kalitesini büyük ölçüde düşüren faktörlerdir.

Bu yüzden yakınlarında aynı hastalık olan ailelerin de birbirinden destek alması, psikolojik olarak bu duruma hazır olmak için psikolojik destek alması gerekir.

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre her yıl 10 milyon insan bu hastalıktan muzdarip olduğunu ifade etmektedir. Dünyadaki toplam Alzheimer hastasının 2030‘da 80 milyon, 2050‘de ise 153 milyon olacağı öngörülüyor.

Alzheimer Hastalığında Risk Faktörleri Nelerdir?

Bilinen en güçlü risk faktörü yaş olmakla beraber sadece yaşlılarda görülen bir hastalık olduğu da söylenemez. 65 yaş altı bireylerde görülen vakalar toplam vakaların %9’unu oluşturmaktadır.

Çalışmalar gösteriyor ki;

  • Düzenli egzersiz,
  • Sigara içmemek,
  • Alkol alımından kaçınmak,
  • Kiloyu optimize etmek,
  • Kolesterol ve kan şekeri düzeyini düşük tutmak,
  • Sağlıklı bir diyet ile yaşamı sürdürmek hastalığa yakalanma riskini düşürüyor.

Aynı zamanda depresyon, yalnız yaşamak, sosyal izolasyon, düşük eğitim seviyesi riski arttıran faktörler arasında gösterilmektedir.

Alzheimer Hastalığının Tedavisi Var Mı?

Kesin tedavisi henüz yok. Verilen tedavi daha çok semptomları kontrol altına almak amacı ile uygulanmaktadır.

Evde veya çevrenizde Alzheimer Hastalığına sahip birisi varsa neler yapabilirsiniz?

  • Öncelikle çevreyi düzenlemeniz gerekmektedir. Hastanın ve sizin güvenliğiniz için bu büyük önem arz ediyor. Gürültüden uzak, kalabalık olmayan bir ortam yaratabilirsiniz.
  • Kesici, delici aletleri görünen yerlere koymamanız daha iyi olacaktır. Çünkü onların ne işe yaradığını unutabilir ve kendini veya bir başkasını yaralayabilir.
  • Alzheimer hastasının geçmişine ve ailesine ait hatırlatıcılar odasına koyulabilir, fotoğraflar yardımcı bu konuda yardımcı olabilir.
  • Alzheimer hastası ile konuşurken sinirli olmamalı, sakince konuşmalısınız. Çünkü yaptığı şeyi bilerek veya kasti olarak yapmamış olabilir. Anlayışlı olmak her zaman çok önemli.
  • Alzheimer hastası erken evredeyse kişinin sık sık kitap okuması, bulmaca çözmesi sağlanabilir.
  • İleri evrelerde kaybolmalar olabileceği için evin adresi veya yakınlarından birinin telefon numarası bilekliğe yazılarak bileğine takılabilir. Veya böyle durumlarda teknolojiden faydalanabilir ve navigasyon çipi ile kişi takip edilebilir.
  • Alzheimer hastası olduğunu belirten kartı yanında taşımasını sağlayabilirsiniz.
  • Gece yani altına kaçırmalar olabileceği için gece sıvı kısıtlaması yapabilirsiniz.
  • Yemek yerken yuttuğundan, boğulmayacağından emin olmanız da önemlidir.

Günlük hayatta Alzheimer hastalarıyla karşılaştığımızda lütfen daha sakin ve anlayışlı olalım. Hepimiz ileride bu hastalıktan muzdarip olup sevdiklerimizi bile hatırlayamayacak konuma gelebiliriz.

Bu ay Alzheimer Hastalığı Ayı, hepimizi daha duyarlı olmaya davet ediyorum.

Sağlıklı günler dilerim.

WHO/Dementia https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia Erişim Tarihi: 18.09.2020

Eti Aslan, F. Dahili ve Cerrahi Hastalıklarda Bakım 2, Akademisyen Kitapevi, Sayfa Sayısı: 1402 ISBN: 9786059354813

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.