Alzheimer Hastalığını Yavaşlatmak İçin Hangi Zihinsel Aktiviteler Yapılmalı?

0

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Ülkemizde demans önemli bir sağlık sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır.

Demans olgularının fazlasını Alzheimer hastalığı oluşturmaktadır.

Alzheimer Hastalığı Nedir?

Alzheimer; beyin hücrelerinin yok olmasına neden olan düşünce, hafıza ve davranış fonksiyonlarında zamanla yavaşça gerilemeye neden olan ilerleyici bir nörolojik hastalıktır. Alzheimer hastalığının kesin tedavisi yoktur. Bu durumdan dolayı bazı uygulamalarla semptomları azaltmak veya ortadan kaldırılmasıyla hastalık ilerleyişinin yavaşlatılması mümkündür.

Hastalık ilerleyişini yavaşlatmak için yakın gözlem ile erken teşhis önemli ve mümkündür.

Alzheimer Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

  • Günlük hayatı etkileyecek derecede unutkanlık
  • Problem çözümü ve plan yapmada zorluk yaşamak
  • Gündelik işlerde zorluk yaşamak
  • Zaman ve mekân konusunda kafa karışıklığı yaşamak
  • Eşyaları yanlış yerleştirmek veya yerleştirdikleri eşyaları bulamamak
  • Konuşma veya yazmada sıkıntılar yaşamak
  • Görsel anlatımların anlaşılmasında zorluk yaşamak
  • Yanlış kararlar vermeye başlamak
  • Sosyal aktivitelerden geri çekilmek
  • Ruh hali ve kişilik özelliklerinde değişimler

Alzheimer Hasta Yakınları Nelere Dikkat Etmeli?

  • Empati kurulmaya çalışılmalıdır.
  • Ev ortamında oluşabilecek kazalara karşı önlem alınmalı eğer hasta tek başına yaşamak zorundaysa etrafa hatırlatıcı notlar yazabilirsiniz.
  • Günlük yapılacak işler kâğıda yazılabilir ve sonrasında hasta ile kontrol edilebilir.
  • Ev dışı gezmelerde mümkünse eşlik edilmelidir.Yinede hasta ev dışındayken yanında yakının numarası yazılı olan cep kartı veya bileklik kullanılabilir.
  • İlaç kontrolü hastaya bırakılmamalıdır.
  • Basit cümleler kurulmalıdır ve seçim yapması gerektiğinde evet veya hayır ile cevaplayabileceği basit soru şeklinde sorulmalıdır.
  • Hasta hiçbir zaman suçlanmamalıdır.
  • Yapmak istemediği şeyler için zorlanmamalıdır.

Alzheimer Hastalığını Yavaşlatmak İçin Yapılması Gereken Zihinsel Aktiviteler

Zihinsel aktivitelerin amacı bilgi birikimini korumak, yaşam kalitesini arttırmak, dikkat dağınıklığını korumak, algılama süreçlerini kuvvetlendirerek belleği güçlendirmektir.

Yaşlı nüfusun artmasıyla beraber çevremizde alzheimer hastalığıda artmaktadır. Eğer yakınınızda demans olguları varsa evde bazı zihinsel aktiviteler yapabilirsiniz. Unutmayın ki, hastaya bir çocuk gibi yaklaşmamaya özen gösterilmedir.

Aktiviteler sohbet edilerek yapılmalıdır.

  • Kavramları tanıma : Hastanın günlük yaşamda karşısına çıkabilecek nesne ve eşyaları onların adlarının ve resimlerinin bulunduğu kartları hastaya göstererek tanımlaması istenir. Hastanın günlük yaşamda sık kullandığı nesneler gösterilir ve bunları nerede ve ne zaman kullancağını anlatması istenir.
  • Çorap eşleştirme: Hastanın masasının üstüne karışık renklerde çoraplar konulur ve bunları eşleştirmesi istenir. Böylelikle hastanın ayırt edebilme ve algılama süresinde kuvvetlenme sağlar. Aktivite süresince hastanın elindeki çorabın özelliklerini ve neden kullanıldığı anlatılması istenir. Yanlış eşleşme yapıldığında hastaya sözlü şekilde yardım edilir.
  • Saat oyunu: Masanın üstüne bir saat konulur ve saat sürekli farklı bir zamana getirilir ve hastadan saatin kaç olduğunu , bu saatte neler yapabileceği sorulur.Örneğin sabah saat 10 da hasta uyku saatinin geldiğini söylüyorsa bunun yanlış olduğu söylenerek yardım edilir ve işlem tekrarlanır.Bu uygulama hastanın zaman kavramının gelişmesine yardımcı olur.
  • Olayları sıralama: Olayların resmedildiği kartlar kullanılarak masaya olay akışı olan kartlar karışık olarak serilir ve hastadan bu kartları tanımlaması ve sıralaması istenir.
  • Mevsim meyve ve sebzeleri: Masanın üzerine farklı sebze ve meyveler konulur.Meyve ve sebzeleri tanımlaması , hangisiyle ne yemek yapıldığını söylemesi , faydalarını ve hangisinin hangi mevsim meyve ve sebze yenildiğini söylemesi istenir.
  • Hayvanlar ve yavruları: Masaya hayvan ve yavrularının olduğu resim kartları koyulur ve bir hayvan seçmesi istenir bu hayvan hakkında nerede yaşadığı gibi sorular sorulur bundan sonra da bu hayvanın yavrusu sorulur.
  • Hafıza kartları: Masaya karışık olarak çift kartlar konulur ve bu kartların üstündeki resimlerin neler olduğu, ne işe yaradıkları sorulur. Daha sonra bu kartın eşinin bulunması istenir. Bu aktivite hastanın belleğini güçlendirip düşünme kabiliyetini korumaktır.
  • Hava durumu ve mevsimler: Masaya mevsim kartlarının ve hava durumu kartları konulur. Bu kartlar üstünden sohbet edilerek mevsim özelliklerini, isimleri ve şu an hangi mevsimde olduğumuzu bilmesi istenerek sohbet edilir.
  • Günlük işler: Masaya ev içinde yapılan rutin işlerle ilgili günlük aktivitelerin olduğu resimler konulur. Bu kartları bilmesi , tanımlaması ve bu işler hakkında sohbet edilir.
  • Zıt kavramlar: Masanın üzerine zıt kavramların resimi olduğu kartlar konulur. Örneğin şişman-zayıf , uzun-kısa olan kartlar hakkında konuşularak algılaması ve eşleştirilmesi istenir.
  • Kesme çalışmaları: Masa üzerine makas ve kesilecek materyaller konulur ve bunları çizgi üzerinden, düz kesme, eğri kesme, farklı şekiller kesme gibi etkinlikler yapılır. Yapılan bu çalışmalardan çıkan sonucu hastanın görebileceği yerlere asılır. Bu çalışmada amaç hastanın motor becerilerini kaybetmemesini sağlamaktır.
  • Hamur yoğurma: Masanın üzerine farklı renklerde hamurlar konulur , çalışmada bir renk seçerek o rengi söylemesi ve o hamurdan ne yapmak istediği sorulur ve o nesneyi yapması istenir.Yapılan bu çalışmada amaç hastanın el ve bilek hareket devamlılığını sağlayarak renk ve nesnelerin tanıması sağlanır.
  • Tak-çıkar çalışması: Masanın üzerine farklı resimler bulunan tahtalar ve eşleceği panolar konulur. Bu aktivitede de hasta ile bu resimler hakkında sohbet edilerek panoya eşleştirmesi istenir.
  • İpi diğerine bağlama: Masanın üzerine farklı renklerde ipler konulur ve hastanın karşısına oturulup sohbet ederek hastadan iki farklı renkteki ipleri birbirine bağlayarak verilmesi istenir. Bağladığı bir önceki ipten başka renkte ya da aynı renkte ipleri bağlaması istenerek masadaki ipler bitene kadar aktivite devam eder. Bu aktivite hastanın başkalarıyla beraber çalışması ve iletişim kurulması sağlanır.
  • Fotoğraf albümü anıları: Hastanın fotoğraf albümümdeki yer alan kişilerin kimler olduğu , nerede ve ne zaman çekildiği hakkında sorular sorularak sohbet edilir.

Bunlar dışında evinizde olan bazı malzemelerle hobilerini de göz önünde bulundurarak hayal gücünüze göre etkinlik yapabilirsiniz.

Unutmayalım ki, büyüklerimizin bize ihtiyaçları var onları yalnız hissettirmeyelim.

Akyar, Ö . (2011). Demanslı Hasta Bakımı ve Bakım Modelleri. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi , 18 (2) , 79-88 . 

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.