A’dan Z’ye Meme Kanseri

0

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yaşadığımız çağda en büyük sağlık sorunlarından birisi olan kanserin görülme oranı ülkemizde gittikçe artmaktadır. Her sene çok sayıda insanın yaşamına son veren ve evrensel sorun olan kanser, kalp hastalıklarından sonra ölüm sebepleri arasında ikinci sıradadır. Ayrıca meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanserlerden birisidir.

Kadınlarda daha sık görülen ve ölüm oranı fazla olan meme kanserinin erkeklerde çok nadir olarak bildirilse de erkeklerde görülme sıklığı kadına göre %1 gibi düşük olduğu biliniyor. İnsan vücudunun her yerinde oluşan kanser türlerinden birisi olan meme kanseri, kadınlarda görülen kanserlerin %30’u görülmekte ve ölümlerin %18’inden oluştuğu bildirilmektedir.

Verilere bakıldığında, meme kanserinin kadın hayatını tehdit eden en önemli risk faktörlerden biri olduğunu belirtmektedir. Kansere yakalanma riski azaltmak için yapılan davranışlarla kanserin oluşmasının önlenmesi, ortaya çıkıp geliştiği durumlarda erken tanının konulması ve tedavilere başlanması gibi uygulamalarda bulunulması gerekmektedir.

Meme Kanseri

Kadınlarda vücudunun bir parçası olan “meme” farklılaşmış yapıda bir ter bezi ve diğer işlevi olarak süt üretimi sağlamaktadır. Sütün salgılanmasında görev alan süt bezi ile bunu meme başına ulaştıran süt kanalları ile birleşiminden oluşmaktadır.

Kadın Meme Anatomisi

Meme yapısındaki süt bezleri ile kanal birleşme yerinde meydana gelen kansere “meme kanseri” diyoruz.

Meme kanserinin oluşabilmesi için birkaç evreden geçmekte ve oluşumu yıllarca olmaktadır.

Yani 1 gram meme kanseri dokusu yaklaşık 8 yılda gelişebiliyor.

Bu hastalık önceden tedavi edilmediğinde kanser uzak organlara yayılıp ölüme sebep olabiliyor.  Meme kanserinden olan ölümlerin çoğu organa yayılması ile ilgilidir. Yani meme kanserinden kemiğe yayılmasıyla uzun bir süre yaşamakta ve uzak organlara (beyin, karaciğer ve akciğer vb.) yayıldığında artık yaşam süresi azalmaktadır.

Meme Kanserde Risk Faktörleri Nelerdir?

Meme kanserin oluşumu ve gelişiminde belirli risk faktörler şunlardır.

  • Cinsiyet en önemli faktör olup kadınlarda görülme oranı daha fazladır. Erkekler kadınlara göre daha az görülmekte ve bu oran %1’den azdır.
  • Meme kanserin çıkıp gelişmesinde faktör yaştır. Meme kanseri büyük bir oranda 40 yaş ve üzeri kadınlarda görülmektedir.
  • Uzun süre oral kontraseptif kullanımında meme kanseri oluşumu riski vardır. Yani 10 yıldan fazla kullanıldığında risk fazla olabilmektedir.
  • Daha önce aile öyküde meme kanseri tanısı almış kişilerde risk vardır. Birinci dereceden yakınları ( anne, kız kardeş ve kızı ) risk fazladır.
  • Annede menopoz öncesi meme kanseri tanısı konulduğunda meme kansere yakalanma riski 9 kat artmaktadır.
  • Medeni durumda risk faktörü olarak belirlenip bekar kadınlarda görülme oranı evlilere göre daha fazladır.
  • Menopozun gecikmesi ve adetin erken başlaması bunlar riski arttırmaktadır.
  • Kilo olarak değerlendirildiğinde şişmanlarda meme kanseri görülme oranı normal kilolara göre daha fazladır.

Meme Kanserinin Belirtileri Nelerdir?

Meme kanserde oluşan belirtiler çoğu hastalar tarafından fark edilebilmektedir. Bunlar en az bir belirtiyle fark etmek mümkün olabiliyor.

  • Memede kitle olması ( bu belirti hastaların %60’ı kadar fark edilip kendi kendine meme muayenesi sağlanmasıyla oran %85’ e kadar çıkıyor.)
  • Memede ağrı olması ( çok görülen belirti değildir genelde hastalığın son dönemde bıçak saplanır tarzda ağrı oluyor.)
  • Meme başında çekilme olması
  • Meme başında akıntı olması
  • Koltuk altında kitle olması bunlar fark edilebilir belirtilerdir.
Meme Kanseri Belirtileri

Meme Kanseri Tanısı Nasıl Konulur?

Önce uzmanlar oluşan risklerde önce hastadan kişisel öykü alır. Kişisel öykü alırken daha önce yapılan meme biyopsi vb. ve aile öyküsüyle beraber karar verir. Daha kesin tanı konulması amacıyla uzmanların cerrahi müdahale sayısını az yapmaya çalışıp uygun biyopsi yaparak kesin karar verir.

Meme Kanserinde Erken Tanı Neden Önemlidir?

Meme kanseri, önce belirtilerle başlayıp diğer organlara kadar yayılmasıyla yaşam süresine etki eden hastalıktır. Biz buna sistemik hastalık diyoruz. Meme kanserinin sistemik hastalık olması için tümör çapı 1 cm’den fazla olup aksiler lenf noduna yayılması gerekmektedir.

Meme kanserde küçük tümörler agresif olarak başka organlara kadar yayılırlar. Bu yüzden küçük tümörlerin bir an önce saptanmasında hastanın yaşam kalite ve süresinde artma olabilmektedir. En önemlisi olan erken tanıda belirti ya da küçük tümörler önceden saptanıp sistemik hastalık olmadan yaşam kaliteyi arttırabilmektedir. Yani hastalığı erken dönemde saptanınca hastanın daha uzun yaşama şansı olmakta ve yaşama bakış açısı iyi olmaktadır.

Meme Kanserinde Tarama Yöntemleri

Topluma veya bireye eğitim sağlandığı, sağlık davranışı kazandırılmaya ve yüksek riskli olanların belirlendiği programa “ Tarama programı veya yöntemi” diyoruz. Bu programda sağlık profesyonellerden doktor ile hemşire arasında destekleyici ve tamamlayıcı olmaktadır.

Erken tanının yararlarından meme kanserini erken dönemde tanılamak, mortalite yani ölüm oranı azalması ve koruyucu cerrahi yapılmasını sağlar. Bu yüzden erken tanının yaygınlaştırılması ve sağlanabilmesi için tüm kadınların meme kanseri hakkında bilgi sağlanması, eğitim verilmesi ve öncelikli grupların saptanması gerekmektedir.

Meme kanserde erken tanı konulmasında 3 tane yöntem bulunmaktadır.

  • KKMM (Kendi Kendine Meme Muayenesi),
  • Klinik meme kontrolleri,
  • Mamografi olarak yapılmaktadır.

Bu üç tarama yöntemi ile yapıldığında 50-69 yaş aralığında kadınlarda kanserden ölüm oranı %30 kadar azaldığı bildirilmiştir.

Bu tarama programını detaylandıracak olursak,

  • 20-40 yaş grupta KKMM her ay ve hekim muayenesini 3 yılda bir yapılması,
  • 41-49 yaş grupta KKMM her ay, hekim muayenesini her yıl ve mamografiyi 1–2 yılda bir yapılması,
  • 50 yaş ve üstü grupta KKMM her ay, hekim muayenesini her yıl ve mamografiyi her yıl yapılması önerilmektedir.

Meme Kanserde Farkındalık Nasıl Sağlanır?

İlk önce Türkiye’de yapılan çalışmada toplumda meme kanseri hakkında bilgi toplamak için kullandığı kaynak sırası şöyle televizyon, gazete, doktor ve çevre olarak belirlenmiştir. Zaman geçtikçe teknolojinin yaygın olmasıyla bu sıralamaya etki ederek değiştirebilir.

Meme kanseri farkındalığı oluşturup yaygınlaştırmak için önemli adım eğitimdir. Daha da önemli olan eğitimi sürekli ve yaygın olması sağlanmasıdır. Eğitim hazırlanıp uygulanmasında birinci basamak sağlık hizmetten üstlere kadar eğitim verilmesi ve meme kanseri hakkında yazılı, görsel ve medya aracılığıyla verilmesi gereklidir.

Kadınlarda meme kanseri bilinci arttırmak için tarama programları uygulanması gereklidir. Etkin tarama programı sağlanması için nüfusun %70’inden büyük bir oranda taramaya gitmesi gerekmektedir.

Yapılan çalışmada toplumda kendi kendine meme muayene hakkında bilgileri yeterli olmadığı belirlenmiştir. Bu yüzden toplumumuzun yeterli düzeyde bilgi sahibi olması için 20 yaşı geçmiş tüm kadınlara KKMM hakkında bilgi danışmanlığı önerilmektedir. Bu süreçte sağlık profesyonellerin (aile hekimi, KHD uzmanı, hemşire vb.) eğitici rolü uygulayarak farkındalık yaratma ve bilinç düzeyi arttırmada olanak sağlayabilir.

Parlar, S, Kaydul, N, Ovayolu, N.(2005). Meme Kanseri ve Kendi Kendine Meme Muayenesinin Önemi. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 8(1), 72-83. Retrieved from https:// dergipark.org.tr/tr/pub/ataunihem/issue/2629/33821

Gençtürk, N. (2007). Meme Kanserinden Korunma. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 10(4), 72-82. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunihem/issue/2639/33951

Bakır, N, Demir, C. (2020). Hemşirelerin Meme Kanseri, Kendi Kendine Meme Muayenesi ve Mamografiye İlişkin İnançlarının Belirlenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(3), 266-271. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/cbusbed/issue/57007/657109

Aydıntuğ, S. (2004). Meme Kanserinde Erken Tanı. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 13(6), 226-228. Retrieved from https://www.ttb.org.tr/STED/sted0604/m_kanser.pdf

Kozan, R, Tokgöz, V. (2016). Türkiye’de Meme Kanseri Farkındalığı ve Tarama Programı. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (4), 185 -188. Retrieved from https://www.researchgate.net/publication/315677993_Turkiye%27de_Meme_Kanseri_Farkindaligi_ve_Tarama_Programi

 

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeleri alın, şimdi abone olun.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.