Tip 1 Diyabet Hastaları Hipoglisemi Belirtileri Başladığında Neler Yapmalı?

1

Dünya’da diyabetli bireylerin yaklaşık %10’unu tip 1 diyabetli bireyler oluşturmaktadır ve 2019 yılında 1 milyonu aşkın çocuk ve adölesan tip 1 diyabet tanısı almıştır.

Bu yazımda sizlere intörn alanım olan ve görülme sıklığı gittikçe artmaya devam eden çocuklarda görülen tip 1 diyabetin akut komplikasyonu olan hipoglisemi konusunda bilgi vereceğim.

Diyabette kan glikozu düzeninin sağlanamaması sebebiyle bireyde akut ve kronik komplikasyonlar görülmektedir. Hipoglisemi ise çocuk ve adölesanlarda görülen tip 1 diyabetin en sık görülen akut komplikasyonudur.

Tip 1 diyabetli çocukta kan glikozunun güvenli alt sınırı 70 mg/ dl’dir. Çocuğun kan glukoz bu değerin altına düştüğünde hipoglisemi yaşamaktadır ve tedavi edilmesi gerekir.

Tip 1 Diyabet Hipoglisemi Belirtileri Nelerdir?

Hipoglisemi semptomları adrenerjik (nörojenik, otonomik) ve nöroglikopenik olmak üzere iki ana gruba ayrılır.

  • Titreme,
  • Anksiyete,
  • Soğuk terleme,
  • Uyuşma,
  • Bulantı,
  • Acıkma,
  • Çarpıntı,
  • Solgunluk

Yukarıdaki belirtiler otonom sinir sistemi ve adrenal medullanın aktivasyonuna bağlı olarak ortaya çıkan adrenerjik bulgular içerisindedir.

  • Baş ağrısı,
  • uyuşukluk,
  • konsantrasyonda zorlanma,
  • bilinç kaybı,
  • irrasyonel veya kontrolsüz davranış,
  • baş dönmesi ve
  • konfüzyon

Yukarıdaki belirtiler ise serebral kortekse glukoz sunumunun azalmasına bağlı olarak ortaya çıkan nöroglikopenik bulgular içerisindedir.

Hipoglisemi sinirlilik, halsizlik, baş dönmesi, terleme veya titreme gibi belirtilerle başlamaktadır.

Birçok çocukta davranış değişikliği hipogliseminin ilk belirtisi olmaktadır.

Hipogliseminin Risk Faktörleri Nelerdir?

Tip 1 diyabetin süresi hipoglisemi için önemli bir risk faktörüdür.

Tip 1 diyabetle birlikte görülebilen Çölyak hastalığı ve Addison hastalığı olanlar da hipoglisemi açısından riskli gruptadır.

6 yaşından küçük çocuklarda insülin duyarlılığı yüksek olduğu için hipoglisemi açısından daha risklidir.

Tip 1 diyabetli çocuğun düşük HbA1C seviyelerine sahip olması, ağır hipoglisemi öyküsüne sahip olması ve uzun süredir diyabet olması hipoglisemi riskini arttırır.

Çocuklarda gece hipoglisemisi de oldukça sık görülmektedir. Bazen hipoglisemi gelişme belirtileri görülemeyeceği gibi gece yapılan kan şekeri takipleri düzenli yapılmalıdır.

Tip 1 Diyabet Hastaları Hipoglisemi Belirtileri Başladığında Neler Yapılmalı?

Diyabetli birey öncelikle hipoglisemi belirtilerini hissettiğinde kan şekerini ölçmelidir.

Tip 1 diyabetli çocuklarda ve adölesanlarda hipoglisemi tedavisinin amacı kan glikozunu güvenli sınırın üzerine çıkarmaktır.

ISPAD 2014 rehberine göre kan glikozunun 100 mg/ dl üzerine çıkarılması önerilmektedir. İngiliz Pediatrik Endokrin ve Diyabet Derneği (BSPED) ise hedef değerin 70 mg/ dl olduğunu belirtmektedir.

Günlük pratikte uygulanan ise kan glukoz düzeyinin 70 mg/dl ve üzerine çıkarılmasını hedefleyen tedavi yaklaşımıdır.

Bilinci açık ve kan glukoz 70 mg/ dl altında ise 15-15 kuralını uygulamalıdır.

Bireyin 15 gr (yaklaşık 0.3 gr/kg) basit karbonhidrat (meyve suyu, kesme şeker vb.) tüketmesi gerekir. Tüketilen basit karbonhidratın ardından 15 dakika beklenir ve t kan şeker düzeyi 2. kez ölçülür.  Kan şekeri düzeyi hala 70 mg/ dl altında ve bireyde belirtiler devam ediyorsa tedavinin tekrarlanması gerekir.

Ana öğün vaktinin gelmesine 30 dakikadan fazla zaman varsa 15-20 gr karbonhidrat içeren ara öğün yapılır. Eğer ana öğün vaktine 30 dakikadan daha kısa bir süre varsa öğün vakti öne çekilmelidir.

Ağır hipoglisemi durumunda bilinç kaybı, nöbet görülebilmektedir ve ağızdan besin alamayacak duruma geldiği için glukagon uygulanmalıdır. İnsülin tedavisi alan her bireyin evinde/ okulunda/ iş yerinde mutlaka glukagon bulunmalıdır. Önerilen doz <12 yaş için 0.5 mg, >12 yaş için 1 mg veya 10-30 mcg/kg’dır. Glukagon intramuskuler, deri altına ve intravenöz olarak uygulanabilir.

Diyabetli bireylerin yakınlarına hipoglisemi belirtileri konusunda bilgi verilip glukagon uygulaması öğretilmelidir.

Abraham, M.B., Jones, T.W., Naranjo, D., Karges, B., Oduwole, A., Tauschmann, M. & Maahs, D.M. (2018). ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2018: Hypoglycemia. Pediatric Diabetes (https://www.ispad.org/page/Guidelines2018Chap12).

Frier, B. M., (2014). Hypoglycaemia in diabetes mellitus: epidemiology and clinical implications. Nature Review Endocrinology. 10, 711–722.

Ly, T.T., Maahs, D.M., Rewers, A., Dunger, D., Oduwole, A. &
Jones, T.W. (2014). ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines – Hypoglycemia: Assessment and management of hypoglycemia in children and adolescents with diabetes. Pediatric Diabetes. 15 (Suppl. 20): 180–192, doi: 10.1111/pedi.12174

Tomky, D. (2005). Detection, prevention, and treatment of hypoglycemia in the hospital. Diabetes Spectrum, 18(1): 39-44.

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD). Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu, BAYT Bilimsel Araştırmalar Basın Yayın ve Tanıtım Ltd. Şti. Ankara, 2019.

Uluslararası Diyabet Federasyonu. IDF Diyabet Atlası, 9. baskı. Brüksel, Belçika: 2019.

Yeşiltepe Mutlu, R. G., & Hatun, Ş. (2018). Tip 1 Diyabet. İçinde Z, Aycan (ed.), Çocukluk çağı diyabeti tanı ve tedavi rehberi (ss.119). Ankara: Buluş Tasarım ve Matbaacılık Hizmetleri San. Tic.

 

1 yorum
  1. Cenk diyor

    Harika bir yazı kaynaklar çok iyi kullanılmış bilgilendirme için teşekkürler FİLİZ ÇAĞLAYAN

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.