Polikistik Over Sendromu (PCOS) Tedavisinde Beslenme Ne Kadar Önemli?

0

Bugün yazımda kadınların sıklıkla yakındığı ve gerek fiziksel gerekse psiko- sosyal anlamda sağlık kalitesini olumsuz etkileyen bir hastalıktan ve bu hastalıkta beslenmenin öneminden bahsedeceğim.

Polikistik Over Sendromu (PCOS), üreme çağındaki her 10 kadından birinde görülen bir hastalıktır.

Polikistik Over Sendromu (PCOS) Nedir?

Temel olarak Polikistik over sendromu için östrojen ve progesteron hormonlarının dengesizliği ve erkek üreme hormonu olan testosteron seviyenin artışı denilebilir.

Polikistik Over Sendromunun (PCOS) Nedenleri Nelerdir?

Ana nedeni genetik faktörlere bağlanmaktadır.

Tetikleyici faktörler arasında:

  • Hatalı beslenme alışkanlıkları,
  • Kilo artışı,
  • Egzersiz yapmama sayılabilir.

Polikistik Over Sendromunun (PCOS) Belirtileri Nelerdir?

Hastalığın en yaygın belirtileri;

  • Obezite (şişmanlık),
  • Kronik anovulasyonla,
  • Multiple over kistleri,
  • Kısırlık,
  • Akne,
  • Hirşutizm (kıllanma),
  • Alopejya (kellik),
  • Hiperkolesterolemi,
  • Bozulmuş kan şekeri dengesi,
  • Hormon dengesizliği olduğu bilinmektedir.

Polikistik Over Sendromunun (PCOS) sebebi ne olursa olsun overlerin fazla androjen üretmesi olarak tanımlanabilir.

Sendroma adını veren Polikistik overler sadece bir bulgudur. Polikistik Over Sendromunda (PCOS) şişmanlık sonucu artan yağ dokusu hormon dengesini bozmakta ve vücutta stres yaratan bir basıncın oluşmasına sebep olmaktadır. Artan yağ dokusu hastalığın seyrini daha da karmaşık hale getirmekte ve hastalığın tablosu karmaşıklaştıkça da bireyin kilo alma eğilimi daha fazla artmaktadır.

Dolayısıyla kilo artışı ile hastalığın genel profili arasında bir kısır döngü ortaya çıkmaktadır.

Polikistik Over Sendromunda (PCOS) Beslenmenin Etkisi

Polikistik over sendromunun obezite, menstural siklus bozukluğu, Hiperkolesterolemi, vücutta, özellikle yüz bölgesinde aşırı tüylenme, cilt ve iştah problemleri, artmış kan şekeri seviyesi ve hormon dengesizliği gibi tipik semptomlarının beslenme tedavisi ile düzeldiği belirlenmiştir.

Polikistik over sendromu uzun dönemde; insülin direnci, obezite, Tip 2 diyabet,  dislipidemi, hipertansiyon,  metabolik sendrom, kardiyovasküler hastalıklar, kısırlık, rahim duvarında kalınlaşma, rahim kanseri gibi komplikasyonlara neden olmaktadır.

Polikistik Over Sendromunda (PCOS) beslenme tedavisi, esas olarak sağlıklı beslenmenin kurallarından oluşur ve diyabette beslenme tedavisinden çok farklı değildir.

Polikistik Over Sendromunda (PCOS) beslenme tedavisinin en belirgin özelliği; basit şekerlerin tamamen kısıtlanması ve kompleks karbonhidrat miktarının yükseltilmesidir.

Beslenmenin Polikistik Over Sendromunda (PCOS) bu kadar önemli olmasının diğer bir sebebi ise; şişmanlığın tedavisi ve kilo kontrolünün hastalığın tedavisinin esasını oluşturmasıdır.

Polikistik Over Sendromunun (PCOS)  belirtilerin en önemlisi ağırlık kazanımı ve vücut yağ ağırlığının artışıdır. Bireylerde hormon dengesizliğinin düzeltilmesi temel amaçtır ve bu amaç için en önemli adım kilo kaybı sağlamaktır. Kilo kaybı; hormon dengesizliğinin düzeltilmesini sağlar. Kan şeker seviyesinin bozulması ve insülin rezistansı, iştahın kontrol edilememesine yol açmaktadır.

Bireylerin sağlıklı ve dengeli beslenerek ve düzenli egzersiz yaparak kilo vermeleri, hastalığın semptomlarını azaltmaktadır. Buna karşılık optimal ağırlığın korunması ve doğru beslenme alışkanlıkları ile düzenli yaşam koşullarının devamlılığı, karmaşık hastalık tablosunun nüksetmemesi bakımından önemlidir.

Polikistik Over Sendromu (PCOS) Tedavisinde Temel Beslenme Önerileri

  • Düzenli egzersiz, kas ağırlığının arttırılması (daha sağlıklı kilo kaybını sağlar ve düzenli fiziksel aktivite, stresi azaltmakta ve metabolizma için kilitleyici rol oynayan stres hormonlarının azalmasına destek olmaktadır.)
  • Öğün atlanmamalı ve zamanı geciktirilmemeli; gün boyunca en az 3 öğün ve 2–3 ara öğün yapılmalıdır.
  • Her öğündeki karbonhidrat ve protein oranı 2/1 şeklinde dengelenmelidir.
  • Kana hızla geçen ve şekeri yükselten şekerli besinler, hazır gıdalar, rafine karbonhidratlar (beyaz ekmek), nişastalı besinler (patates), muz, üzüm ve kurutulmuş meyveler gibi yüksek glisemik yükü olan besinlerden kaçınılmalıdır.
  • Kan şekerinin kana geçişini yavaşlatan meyveler, sebzeler, tam tahıllar, kuru baklagiller, bezelye vb. posa yönünden zengin olan besinler tüketilmelidir.
  • Karbonhidrat içeriği yüksek olan alkollü içecekler tüketilmemeli (bira vb.)
  • Çay, kahve ve sigara gibi uyarıcılardan kaçınılmalı.
  • Vücutta stresi arttırarak kan şekerinde düzensizliğe yol açabilecek alerjik besinlerden sakınılmalıdır.
  • Stres Yönetimi – stres, kan şekerini yükseltir ve yüksek düzeyde seyreden stress hormonu kortizol, insülin direncini şiddetlendirir.
  • Haftada üç gün en az 20 dakika süren ılımlı egzersiz yapılmalıdır. Egzersiz, insülin düzeylerini düşürür ve vücut yağının azalmasına ve kas kazanımına neden olur.
  • PCOS hastalığı tedavisinde ek olarak probiyotik ve prebiyotik kullanımı pozitif etki gösterecektir.
  • PCOS beslenme programında glutenli ürünler ve laktoz içeren ürünlerden uzak durulmalıdır.

Uzun yıllar boyunca kısırlık öyküsü olan Polikistik Over Sendromlu (PCOS)  kadın hastanın, sadece 4–5 kg kaybettikten sonra bile hamile kalabildikleri görülmüştür.

Kilo kaybı, overlerin testosteron üretmesini azaltmaktadır. Buna karşılık kilo artışı insülin ve testosteron seviyelerini arttırmakta ve bu hormonal dengesizlik Polikistik Over Sendromunun (PCOS)  belirtilerini daha da kötüleştirmektedir. Yapılan araştırmalara göre beslenmesi ve fiziksel aktivitesi düzene giren kadınların adet döngüsü düzene girmiş ve kıllanma belirtileri kaybolmuştur.

Polikistik Over Sendromu (PCOS) endokrin sistemi etkileyen bir sendromdur ve endokrin sistemin düzelmesi için bu sağlıksız beslenme zincirinin kırılması gerekmektedir.

Yazımız umarım size rehber niteliği taşımıştır ve gerek beslenme ve diyetetik uzmanından gerekse kadın doğum uzmanından profesyonel yardım almak için adım atmanıza yardımcı olmuştur.

Serintürk Y.  (2008) Polikistik over sendromu ve beslenme ilişkisi. ( Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi.)

Ünal B. (2020) PCOS ve mikrobiyata ilişkisi. Bilim Ve Diyet Dergisi. https://bilimvediyet.com/pkos-ve-mikrobiyota-iliskisi/ (22.09.2020)

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.