Maskeyi Eldiveni Kullandık Kendimizi Koruduk. Peki Ya Doğa?

0

Meselenin özü uzun olduğundan yazı da biraz hakkını aldı.

Yaşadığımız doğayı korumak için yapılabilecek birkaç pratik ipucu, fikir, yeni bir bakış açısı edinmek ister misin?

O zaman başlayalım!

Covid-19 virüsü ülkemizde görülmeye başlamadan öncesinde, dünya genelinde pek çok ülkeyi etkisi altına alarak 11 Mart 2020 de ülkemizde ilk vaka ilgili bakanlıkça açıklandı. Algılanan tehdidin büyüklüğü üzerine ülkemiz dahil tüm dünyada kişisel korunma önlemleri hızlıca gündem oldu.

Sokaklar yüzleri maskeli, ellerinde tek kullanımlık eldivenler olan insanlarla dolmaya başladı.

Kullanılan bu ekipmanların bertaraf edilmesi meselesi ise kullanımı için yapılan haber ve bilgilendirmelere göre sayıca az ve biraz gölgede kaldı.

Sokakta yürürken kıyıda köşede birikmiş maske ve eldivenler pek çoğunuzun dikkatini çekmiştir!

Doğaya yaratacağı atık yükü, kullanılan kişisel koruyucu ekipmanların imal edildiği hammaddeler göz önüne alındığında çokça gündemde tutulması gereken önemli konulardan.

Bakanlığın Yayınladığı Genelge

8 Nisan 2020 de Çevre ve Şehircilik bakanlığı tarafından eldiven, maske gibi kişisel koruyucu ekipmanların bertaraf edilmesine ilişkin alınan tedbir kararları ile ilgili genelge yayınlandı.

Diğer ülkelerdeki yapılan uygulamalar incelenerek “72 saat” kuralı getirildiği ifade edilmekte.

Bakan Murat Kurum’ un aktarımı şu şekildedir; Maske ve eldiven atıkları, kurum ve işletmelerin bina giriş çıkışları ile ortak kullanım alanlarına yerleştirilecek biriktirme ekipmanlarında ayrı şekilde biriktirilecek. Geçici depolama alanlarında en az 72 saat bekletildikten sonra ‘evsel atık’ olarak belediyeye teslim edilecek. Ev ve işyerlerinde kullanılan maske ve eldiven atıkları, ağzı kapatılarak iç içe iki torbaya konularak, en az 72 saat süreyle insan temasından uzak bölümde bekletildikten sonra ‘evsel atık’ olarak belediyeye teslim edilecek. Sağlık kuruluşlarının karantina bölümleri ile karantina birimi olarak belirlenen yerlerde oluşan atıklar ‘tıbbi atık’ olarak yönetilecek ve diğer atıklarla karıştırılmaması sağlanacak.

Bu genelgeyi özetinde, hastane dışında kullanılan kişisel koruyucu ekipmanların evsel atık olarak bertaraf edilmesi gerektiği anlaşılıyor.

Pandemi süreci göz önüne alındığında bireylerin tamamı risk altında olduğundan kişisel koruyucu ekipmanlar taşıdığı hastalık bulaştırma riski bakımından tıbbi atık statüsünde değerlendirilmelidir. Tıbbi atıkların toplanması ise belediyelerin görevidir. Bu kapsamda evlerde genelge doğrultusunda atık hale hazır olan malzemelerin bazı belediyelerce temin edilen ve belli bölgelere yerleştirilen atık kovalarında toplanması konusunda girişimler de başlatılmıştır.

Cerrahi maskenin ham maddesi termoplastik bir polimer olan Polipropilendir. Kısacası plastik bir malzemedir. Polipropilen kullanım alanı çok geniş bir hammaddedir. Tekstil, kırtasiye, laboratuvar ekipmanları, ambalaj, etiketleme gibi pek çok alanda kullanılır. Bu ürünün eriyiğinin iplik bağlı lifler şeklinde işlenmesi sonrasında yüz maskeleri üretilir. Tekstil piyasasında maskelerin üretildiği tekstil malzemesi non-woven kumaş olarak adlandırılır. Üretim yöntemlerine göre doğada çözünürlük ve çevre dostu potansiyelleri değişiklik göstermektedir.

Eldivenlerin ham maddeleri ise vinil, nitril ya da lateks gibi malzemelerdir.

Lateks doğal kauçuktan üretilmektedir. Buna rağmen doğada birkaç aydan birkaç yıla kadar değişen sürelerde kalabilmektedir.

Nitril bir çeşit suni latekstir. Hammaddesi iki veya daha fazla monomerin bir araya gelmesi ile oluşan kopolimerdir. Yani plastiktir.

Vinilin de hammaddesi PVC olarak bildiğimiz poliüretan reçineden yapılmış sentetik plastik malzemedir.

Plastik malzemelerin doğada kalma süresine bakıldığında 400-1000 yıldır. Birkaç insan neslini aşan süre olduğu aşikardır.

Tek Kullanımlık Malzemelerin Geleceği

Biyoçözünür malzemelerden yeni ürünler tasarlanması, bu konuda hazırlanan projeler ve bu alanda geliştirme ve çalışma yapmak isteyenlerin devlet, araştırma kuruluşları, üniversiteler tarafından desteklenmesi sürdürülebilirlik açısından önem arz ediyor.

Biyopolimer malzemeden tasarıma örnek olarak İsviçre’de şeffaf “HelloMasks” isimli tek kullanımlık cerrahi maske geliştirilmiş. Biyokütlesi %99 olarak ifade ediliyor ve 2021’den itibaren endüstriyel gelişmeyenin mümkün olacağı açıklanmış.

Öneriler

Sağlık alanında ve günlük yaşantımızda kullanmakta olduğumuz pek çok malzemenin sentetik kökenli olup, doğaya yük olduğunu, kirliliği artırdığını, doğadan kaybolmasının çok uzun yıllar aldığını akıldan çıkarmamalıyız.

En önemlisi biz sade vatandaşların yapması gereken kullandığımız maske ve eldiveni genelgede belirtildiği sürelerde uygun bir şekilde bekletip, nihayetinde bir çöp kovasına girdiğine emin olmalıyız.

Yakınınızda sağlık kuruluşu ya da tıbbi atık kovası bulunan bir kurum var ise poşete koyup uygun sürelerle beklettiğiniz kişisel koruyucuların atıklarını tıbbi atık kutularına götürebilirsiniz.

Sokakta uçuşan eldiven, deniz kenarında yürürken ayağına takılan maske lastiği varsa bunun sebebi sen olmak ister misin?

Bilim ve teknik dergisi 2012. Prof. Dr. Menekşe Gümüşderelioğlu Biyoplastikler.

Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği. 25 Ocak 2017 tarihli Resmî Gazete

Enerjiportalı.com Elif Küçükkaya 28.02.2018 tarihli “Polipropilen Nedir? Nelerlerde Kullanılır?” başlıklı yazısı

Bbc.com 27 Mayıs 2020 tarihli “Koronavirüsün kirlilik mirası: Atık eldivenler ve maskeler” başlıklı yazısı

Tekstil mühendisleri odası (tmb.org) Cemal Kırman Nisan 2020 tarihli “Yüz Maskeleri Genel Bilgilendirme”

Arkitera.com Emine Merdim Yılmaz 10 Haziran 2020 tarihli “İsviçre’de Tamamen Şeffaf Bir Cerrahi Maske Geliştirildi” başlıklı yazısı

 

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.