Gebelikte Sağlığınızı Nasıl Koruyabilir Ve Geliştirebilirsiniz?

0

Gebelik doğal bir süreç olmakla birlikte özellikle ilk kez deneyimleyen kadınlar için bilinmezliklerle dolu bir dönemdir.

Bebeğin ve annenin sağlığının korunması ve yükseltilmesi, gebeliği ve doğumu etkileyebilecek sağlık davranışları konusunda annenin sağlık profesyonelleri tarafından bilgilendirilmeye ihtiyacı vardır. Bu bilgilerin tam ve doğru olması hem anne hem de bebek için büyük önem taşımaktadır.

Peki, Gebelikte Sağlığın Yükseltilmesinde Hangi Konular Önem Kazanmaktadır?

1. Gebelikte Hijyenik Bakım

Gebelikte hormonların etkisiyle vücut ısısı arttığından dolayı anne adayları daha çok terlerler. Bu sebeple mümkünse her gün banyo yapılması önerilir.

Ancak banyo yaparken dikkat edilmesi gereken bazı hususlar vardır.

Gebenin çok sıcak suyla yıkanması bebekte kalp hızının artmasına ve annede ısı artışına sebep olabilir. Bu sebeple duş şeklinde ılık suyla yıkanmak daha uygun olacaktır.

Gebelikte vücudun ağırlık merkezi değiştiği için tabureye oturarak yıkanmak daha güvenli olacaktır.

Gebelikte vajinal hijyene de önem verilmelidir. Gebelikte vajinal duştan kaçınılmalıdır çünkü vajinal duş vajinanın normal dengesini bozabilir.

Vajinal bölgeye deodorant, losyon, sprey sıkılmamalı, vajinal bölgenin hava almasını engelleyen sıkı giysiler giyilmemeli hem sekresyonu emebilen hem de bölgenin hava almasını sağlayan pamuklu iç çamaşırları tercih edilmelidir.

2. Gebelikte Uyku ve İstirahat

Vücudun gelişebilmesi için en iyi koşullar büyüme hormonu seviyesinin en yüksek düzeyine ulaştığı zaman yani uyku esnasında oluşur.

Gebelikte metabolik hızın ve yorgunluğun artması sebebiyle özellikle ilk ve son 3 ayda uyku ihtiyacı artar.

Gebelikte yeterli ve etkili uyku için neler yapılmalıdır?

  • Yatmadan önce kafeinli içecekler alınmamalıdır.
  • Öğünler düzenli olarak ve yatmadan 2-3 saat önce yenmelidir.
  • Beli sıkmayan, yatarken rahat hissettiren kıyafetler tercih edilmelidir.
  • Yatak odasının ışığı ve ısısı azaltılmış, rahat edilebilecek bir durumda olmalıdır.
  • Sırt üstü pozisyonda uzanılmasından kaçınılmalıdır. Çünkü bu pozisyon bebeğe giden kan akımının azalmasına sebep olabilir.
  • Gün içerisinde bol sıvı tüketimi sağlanmalı ancak akşam yemeğinden sonra sıvı alımı idrara çıkışı arttıracağından kısıtlanmalıdır.

3. Gebelikte Egzersiz

Gebelikte yapılan egzersizler gebelik sonrasında normal kiloya dönmede kolaylık sağlar. Ayrıca bu dönemde yapılan egzersizler, gebenin sağlığını ve kas tonüsünü sürdürmesine, bağırsak fonksiyonlarının düzenlenmesine, stres ve gerginliğini azaltmasına yardımcı olur.

ACOG (Amerikan Jinekoloji ve Obstetrik Derneği) sağlıklı gebelere her gün yaklaşık 30 dakika egzersiz yapmalarını önermektedir.

ACOG’a göre gebelik boyunca yapılabilecek egzersizlerle ilgili rehberlik şöyledir:

  • Egzersizden önce, egzersiz sırasında ve sonrasında sıvı kaybını önlemek amacıyla yeterli miktarda sıvı alınmalıdır.
  • Egzersizler aralıklı değil, haftada 3-4 kez olmak üzere düzenli şekilde yapılmalıdır.
  • Gebelik sırasında orta derecedeki ritmik egzersizler büyük kas gruplarını etkiler. Örneğin; yüzme, bisiklete binme, yürüme gebelik için uygun egzersizlerdir.
  • Aşırı zorlayıcı, vücut ısısının yükselmesine sebep olacak egzersizlerden kaçınılmalıdır.
  • Gebeliğin sonuna doğru ya da son 3 ayda egzersizlerin yoğunluğu azaltılmalıdır.
  • aydan sonra düz zemin üzerinde uzanma pozisyonundan tansiyon düşürücü etkisinden dolayı kaçınılmalıdır.
  • Egzersiz programı 5-10 dakikalık ısınma hareketleriyle başlamalıdır.
  • Uzanma pozisyonundan ayağa kalkma pozisyonuna geçerken kan basıncında değişim olmasını azaltmak için kademeli ve yavaş kalkılmalıdır.
  • Sörf , kayak, dalmak, aerobik dans, jimnastik, basketbol, voleybol gibi aşırı hareketli, sıçramalı ve yorucu aktivitelerden kaçınılmalıdır.
  • Egzersizler sırasında aşırı yorgunluk, bitkinlik hissedilirse egzersize devam edilmemelidir.

4. Gebelikte Beslenme

Gebelik döneminde beslenme hem anne hem de bebeğin sağlığını önemli ölçüde etkilemektedir. Gebelikle birlikte annenin besin gruplarına duyduğu ihtiyaç da artmaktadır.

Gebelikte beslenme ile ilgili temel bazı öneriler vardır. Bunlar:

  • Sebze ve meyve tüketimi gebelikte arttırılmalı
  • Hidrojene yağlardan kaçınılmalı (mayonez, yağlı soslar gibi)
  • Tam yağlı süt ürünleri yerine yağ oranı azaltılmış süt ürünlerinin tercih edilmeli
  • Doymuş yağ asitleri yerine doymamış yağ asitleri içeren bitkisel yağlar kullanılmalı
  • Haftada iki kere balık tüketilmelidir.

Gebeliğin getirdiği fizyolojik değişiklikler nedeniyle vücutta demir eksikliğinde anemi ortaya çıkmaktadır.

Bunun yanında B6, folik asit, askorbik asit, B12, çinko ve bakır gibi vitaminlerin yetersiz alınmasında da anemi oluşabilmektedir.

Sağlık Bakanlığı; gebelerde klinik anemi olmasa da günlük demir gereksinimi göz önüne alınarak tüm gebelere ikinci 3 aydan başlayarak 6 ay ve doğum sonu 3 ay olmak üzere toplam 9 ay süreyle günlük 40-60 mg demir verilmesini önermektedir.

Folik asit ise gebelik öncesi ve sonrası bebekte gelişebilecek nörolojik bozuklukların önlenmesi için gereklidir. Bu nedenle Amerikan Gıda ve Beslenme Komitesi kadınların günlük 400-600 mcg folik asit almasını önermektedir.

5. Gebelikte Meme Bakımı

Gebelikte artan hormonların etkisiyle göğüslerde dolgunluk, hassasiyet, büyüme, gerginlik görülebilir. Bu nedenle memelerin desteklenmesi, yapısının korunması son derece önemlidir.

Gebeliğin 16. haftasından itibaren göğüslerde kolostrum (ilk süt) üretilmeye başlar. Bu nedenle göğüs uçlarının sürekli nemli olması, göğüs uçlarında ağrı ve çatlak oluşmasına sebep olabilir.

Bunun için göğüs uçlarının kuru ve temiz tutulmasına özen gösterilmelidir. Göğüs ucu temizliği için ekstra bir temizlik ürününe ihtiyaç yoktur. Günlük alınan duş göğüs ucu temizliği için yeterlidir.

6. Gebelikte Diş Bakımı

Gebelikte hormonal değişiklikler diş eti iltihaplarına yol açabilir. Dişlerin düzenli ve iyi fırçalanmaması bağlı olarak diş eti ile diş arasında plaklar oluşur ve bu plaklar ağız içi enfeksiyonlarına sebebiyet verebilir.

Son yıllarda yapılan çalışmalar ağız enfeksiyonlarıyla erken doğum arasında bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bu nedenle diş bakımı özellikle gebelik döneminde ihmal edilmemesi gereken önemli bir konudur.

Diş bakımı ile verilebilecek tavsiyeler şunlardır:

  • Anne adayı, gebeliğin erken dönemlerinde dişlerini kontrol ettirmelidir. Gebelik süresince düzenli aralıklarla diş hekimine gidilmeli, rutin muayeneler ve diş temizliği yaptırılmalıdır.
  • Diş çürüklerinin önlenmesi amacıyla düşük kalorili besinler tercih edilmeli ve özellikle C,D ve kalsiyumdan zengin besinleri almalıdır.
  • Röntgen çekilmesi ve yoğun diş tedavisi mümkünse doğumdan sonraya bırakılmalıdır. Eğer mutlaka tedavi edilmesi gereken bir durum varsa gebeliğin ikinci 3 ayına ertelenmelidir.
  • Gebelik sırasında yapılması gereken diş tedavisi ve diş çekiminin lokal anestezi altında yapılması önerilmektedir.
  • Dişler öğünlerden sonra ve yatmadan önce fırçalanmalıdır. Eğer hassasiyet vb. bir durum söz konusuysa ve dişler fırçalanamıyorsa öğünlerden sonra 10 dakika şekersiz sakız çiğnenebilir.
  • Kusmalardan sonra ağızda oluşan asidi azaltabilmek amacıyla bir şeker kaşığı sodayı bir bardak suda eriterek ağız içi çalkalanmalıdır.

7. Gebelikte Bağışıklama ve İlaç Kullanımı

Aşılamada ideal olan anne adayının gebelikten önce erişkin aşılama takvimine göre yapılması gereken aşılarının tamamlanmasıdır. Ancak gebelik boyunca bebek ve annenin korunması gereken bazı durumlar söz konusudur.

Gebelikte anne adayının bebeğin karşılaşabileceği riskli durumlara karşı alınan önlemlerden biri tetanoz aşısıdır. Gebelikte tetanoz aşısı genellikle gebeliğin 20-24. Haftalarında ilk doz olarak yapılır. İlk aşıdan 4 hafta sonra 2.doz, ikinci aşıdan en az 6 ay sonra 3.doz, üçüncü aşıdan 1 yıl sonra 4.doz, dördüncü dozdan en az 1 yıl sonra 5.doz yapılarak kadının doğurganlığı boyunca bağışık olması sağlanır.

Gebe kadına canlı aşılar (kızamık, kızamıkçık, kabakulak, poliomiyelitin gibi) gebelik döneminde ve gebelikten 1 ay öncesine kadar uygulanmamalıdır.

Hastalık Kontrol Merkezi’nin (Centers for Disease Control Prevention-CDC) önerisine göre;

Gebelikte Yapılabilecek Aşılar Gebelikte Yapılmaması Gereken Aşılar
Hepatit B İnfluenza (aktif)
İnfluenza (inaktif) Kızamık
Tetanoz/Difteri Kabakulak
Meningokok Kızamıkçık
Kuduz Suçiçeği

Gebelikte genellikle ilaç kullanılması önerilmez. Çünkü annenin aldığı ilaçlar bebeği de etkilemektedir. İlaca gereksinim duyulduğunda mutlaka hekime danışılarak kullanılmalıdır.

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.