COVID-19 Sürecinde Maske Takmak Nasıl Bir Etki Yaratıyor?

0

Son günlerde önemi daha da artan, artık zorunlu hale getirilen maske kullanımının içinde bulunduğumuz pandemi sürecinde adeta emniyet kemeri görevi taşıdığı birçoğumuz tarafından kabul görmüş bir gerçektir.

Maske kullanımı Covid-19 dahil olmak üzere solunum yolu hastalıklarının yayılmasını sınırlandırabilecek kapsamlı bir paketin (el hijyeni + sosyal mesafe) parçasıdır.

Peki maske kullanımının amacı neydi?

Bu noktada kendimize tekrarlamak faydalı olacaktır.

  • Enfekte olan kullanıcının başkalarına bulaştırmasını önlemek – kaynak kontrolü – veya
  • Sağlıklı kişilerin enfeksiyona karşı korunması – önleme – amacıyla maske takıyoruz.

Aynı zamanda asemptomatik, yani hastalık belirtisi vermeyen taşıyıcıların bulaşı önlemesi amacıyla da kullanılmalıdır.

Yapılan araştırmalarda maske kullanımının halka yeteri kadar benimsetildiği ve %80'inin maske kurallarına uyduğu taktirde ölüm oranlarının %24-60 oranında azaltıldığı kanıtlanmıştır.

Yüz maskeleri, diğer ilaç olmayan uygulamalarla – sosyal mesafe ile – birleştirildiğinde topluluk genelinde faydalarının yüksek olması kaçınılmazdır.

Neden maske takmak yeni normalimiz olamıyor?

Öncelikle ülkemizde kırılma noktası olan Suriyeli mültecilerin gerek temizlik malzemeleri, maske vb. kaynaklara ulaşımı açısından, gerekse pandemi süreci yönetimindeki bilgi eksikliklerinin giderilmesi açısından diğer bireylere kıyasla çok daha dezavantajlı oldukları bir gerçektir.

Yöneticiler ve ilgililer tarafından onların da pandeminin yayılmasında veya durdurulmasında bir etken olabileceği unutulmamalı ve gerekli önlemler alınmalıdır.

Güney Çin’de yapılan bir araştırmada gözlenen 10.050 kişi arasından sadece 337 (%3,4) kişinin yüz maskesi takmadığı gözlenmiştir. Bu düşük oranın 2003 SARS salgınının acı deneyimiyle bağlantılı olduğu unutulmamalıdır.

Bizde acı deneyimler yaşamadan kendi irademizle tedbirleri içselleştirmeliyiz.

Yine 2003 SARS virüsü sırasında Pekin’de yapılan bir vaka kontrol çalışmasında, açık havada yüz maskesi takanlar, takmayanlara kıyasla %70 risk azaltma ile ilişkilendirilmiştir.

Bu tür araştırmalar maske kullanımının diğer koruyucu önlemlere ek olarak kullanılmadaki önemini yeterince vurguluyor.

Kimler maske takmak zorunda?

Normal yaşamda, halka açık alanda her bireyin maske takması zorunludur.

Dünya sağlık örgütünün de belirttiği gibi;

  • 65 yaş üstü bireyler,
  • komorbid hastalığı olanlar,
  • (hipertansiyon, diyabet, kanser vb.) bağışıklık sistemi düşük olan veya düşüklüğüne sebep olan ilaç tedavisi alan kişiler yüksek riskli gruplardır.

Kimler maske takmayabilir?

Maske kullanımının spesifik olarak savunmasız kişilerde kullanım zorunluluğu olmadığı bildirilmiştir.

Bu kişiler; özellikle bakım vericisi yanında bulunmayan zihinsel engelli, gelişimsel engeli olan, sağır veya ağır işitme problemi olan bireylerdir. Ayrıca 2 yaş altı çocuklarda akciğer kapasitesinin yetişkinlere kıyasla daha az olması sebebiyle maske kullanımı önerilmemektedir.

Temiz, kuru maske…

Dünya sağlık örgütü (WHO)uzun süre kullanım sonucu nemli hale gelen, gözle görülür kirliliği olan ve ıslanmış maskelerin yenileriyle değiştirilmesini öneriyor.

Tek kullanımlık maskelerin her kullanımdan sonra atılması ve kişiye özel olması önem arz ediyor.

Bez maske kullananlar için;

Kumaş bezler (örn. Naylon karışımları) 2 kat olacak şekilde kullanılırsa aynı kumaşın tek bir katmanına kıyasla 2-5 kat daha fazla filtreleme sağladığı araştırmalarla kanıtlanmıştır.

Kendimize, çevremizdekilere ve vicdanımıza…

Maske takmanın neyi başarabileceğini ve vaka sayısıyla mücadeleyi güçlendireceğini her fırsatta hatırlatmalıyız.

WHO:Advice on the use of masks in the context of COVID-19 , Interim guidance 5 June 2020.]

Eikenberry, S. E., Mancuso, M., Iboi, E., Phan, T., Eikenberry, K., Kuang, Y., … & Gumel, A. B. (2020). To mask or not to mask: Modeling the potential for face mask use by the general public to curtail the COVID-19 pandemic. Infectious Disease Modelling.

Vincent Chi-ChungCheng and his friend: The role of community-wide wearing of face mask for control of coronavirus disease 2019 (COVID-19) epidemic due to SARS-CoV-2,Journal of Infection, Journal Of Infection, July 2020, Pages 107-114.

 

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.