Çocukluk Çağında Karalama Döneminin (2-4 Yaş) Özellikleri Nelerdir?

0

Çocuklar yaklaşık olarak 18 ay dolaylarında kalem ve kâğıtlarla tanışmaktadırlar.

Bu tanışma dönemi ilk yıllarda çocuğun, kâğıt üzerine gelişigüzel birtakım çizgiler çizmeye başlamasıyla olur. Bu ilk işaret çocuğun gelişimi açısından önemli bir adım sayılmaktadır.

Bu evre Karalama Evresi (2-4 yaş) olarak tanımlanır.

Çocuk artık kendini yalnız çizerek, boyayarak değil, yazılı bir biçimde de ifade etmeye başlamıştır.

Çocuk fiziksel olarak elinde renkli kalemleri tutar tutmaz, kâğıt üzerinde oynamaya başlar.

Bu dönemde resimlere bakıldığında omuzdan kolunu kullanarak daireler çizdiği gözlemlenmektedir. Çocuğun çizgileri ile varlıkların yapıları arasında anlamlı bir ilişki görülmez. Özetle bu dönemde karalamaların herhangi bir şeyi temsil etmek niyetiyle yapılmadığı, tamamen, çocuğun o anki duygusal ve mantıksal sürecinin bir sonucu olarak ortaya çıktığı görülmektedir.

Luquetin de göre karalama evresinden önce çocuk bu dönemde anlatırken çizer, çizerken anlatır.

Tam şekilleriyle, düzgün bir biçimde çizilmesi zor olan hikayesinin bazı ayrıntılarını kısa karalamalarla işaret etmek ona yeterli gelir.

Çocuğa göre çizmek, elin hareketlerini kâğıda dökmektir. Ellerine geçen her türlü iz bırakıcı ve çizici araçla (tebeşir, kalem, kömür, pastel ve ruj gibi) bilinçsizce duvar, kapı, yer, masa, örtü gibi her yere bir şeyler çizmeye çalışırlar.

Başlangıçta rastlantısal olan bu yaratıcı güç, zamanla yeniden canlandırılmak istenen bir zevkin kaynağı olur.

Çocuk kalemle rastlantısal olarak bulduğu ilk çizgiyi çizmeyi başarmasıyla bu eylemi tam bir beceriye dönüştürene kadar tekrarlamaktan büyük keyf almaya başlar. Karalamalar artık daha amaçlı ve sistemlidir.

Çocuk yalnızca kalemi elinde tutmaktan doğan haz yerine, yaptığı işten büyük zevk almakla, tekrar tekrar aynı şeyi çizmeye çalışmaktadır. Ancak hala çocuklar için önemli olan sonuç değil, süreçtir.

Karalama döneminde çocuklar, genel anlamda bu karalamalar üç ana kategoride toplanır.

Bunlar;

  1. Kontrolsüz Karalamalar,
  2. Kontrollü, isimlendirilen karalamalar,
  3. Bir rahatsızlığı dile getiren karalamalar ya da çizgilerdir.

Karalama şeklindeki çizimleri çocuğun zihinsel, duygusal ve coşkusal gelişimini dışa vurmasını sağlar. Çocuğun kaslarına egemenliği arttıkça, çizgilerin yönünün de denetim altına girdiğini görmekteyiz.

Yaklaşık iki yaşında çocuğun ilk çizgileriyle başlayan karalama evresi, yine yaklaşık dört yaşında ilk simgenin ortaya çıktığı zamana kadar sürer.

Çocuk, kendini yalnız çizerek, boyayarak değil, yazılı bir biçimde de ifade etmeye başlamıştır. İnsan figürü çizme; insan çizen çocuk yuvarlak bir baş içinde yuvarlak gözler; hatta yuvarlak göz bebeği, yuvarlak bir burun, düz yatay bir çizgi ile ya da kavisli bir çizgi ile ağzı, başın altında çıkan dikey düz çizgi ile bedeni yine düz çizgileri kolları, kolların ucunda yuvarlak çizgilerden elleri çizebilir.

Bedene çubuk ayak, el ve ayakların eklenmesi dört yaşındadır. 4 yaşlarında mekânı algılamaya başladığını gösteren ilk ipuçları görülür. 4 yaşındaki çocuk baş olarak çizdiği yuvarlağa kolları ve bacakları temsil eden çizgileri ekleyerek ilk insan figürünü çizer. Böylece çöp adam dediğimiz insan figürlerinin temelini atmış olur.

Bu yaşta artık çizimlerinde ve boyamalarında motor becerilerinin biraz daha geliştiği gözlemlenmektedir. Boyamadan büyük zevk aldıkları görülür. Artık yuvarlağa yeni ekler yapmayı öğrenen çocuk bir maceranın içindedir.

Geçen, Fahrettin (2018). Çocuğun Gelişim Basamaklarına Göre Figürleri Ele Alma Biçimleri, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi

Özönder Aydın, Ulviye (2017).Okul Öncesi Resim Eğitiminde Çocuğun Çizgisel Gelişimi (2-7 Yaş), Kastamonu Eğitim Dergisi

Karaman, Yıldız, Köksal Akyol, Aysel (2011). Okul Öncesi Eğitim Kurumlarına Devam Eden Çocukların Yaptıkları Resimlerde Oyuncak Çizimlerinin incelenmesi, Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

Cohn, Neil (2012). Explaining ‘I Can’t Draw’: Parallels between the Structure and Development of Language and Drawing, Human Development

Yavuzer, Haluk. (2016). Resimleriyle Çocuk. RemziKitapevi, 24. Baskı

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.